Báo chí Việt Nam tìm cơ hội phát triển trong không gian mới

(BKTO) - Chiều 25/9, Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 - năm 2026 với chủ đề “Báo chí cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới” đã diễn ra tại tỉnh Quảng Ninh.

Diễn đàn có sự tham gia của Lãnh đạo Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Nhà báo Việt Nam, Thành ủy, Ủy ban nhân dân TP. Quảng Ninh, cùng hơn 100 đại biểu là lãnh đạo, Tổng Biên tập, Phó Tổng Biên tập các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương; đại diện các sở, ngành, doanh nghiệp và phóng viên báo chí. Tổng Biên tập Báo Kiểm toán Nguyễn Thị Quỳnh Minh tham dự Diễn đàn.

Đưa AI vào hạ tầng tòa soạn, giữ vững niềm tin của công chúng

Tại Diễn đàn, nhà báo Lê Quốc Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam - tập trung phân tích những biến chuyển của công nghệ, đặc biệt là sự phát triển của AI, đang làm thay đổi cách báo chí sản xuất, phân phối nội dung và tiếp cận công chúng; đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới về mô hình vận hành, nguồn nhân lực, dữ liệu, công nghệ và kinh tế báo chí trong giai đoạn mới.

Đề cập đến những thay đổi do AI mang lại, nhà báo Lê Quốc Minh cho rằng công nghệ đang chuyển từ vai trò công cụ hỗ trợ sang một phần ngày càng quan trọng trong hạ tầng hoạt động của tòa soạn. Sự xuất hiện của Agentic AI, với khả năng thực hiện liên tiếp nhiều tác vụ, đang đưa AI từ những công việc riêng lẻ vào sâu hơn trong quy trình sản xuất và vận hành báo chí. Do đó, tòa soạn không thể chỉ quan tâm sử dụng công cụ nào, mà phải tính đến việc tổ chức lại quy trình, dữ liệu, hạ tầng và nguồn nhân lực khi AI tham gia sâu hơn vào hoạt động nghiệp vụ.

Nhà báo Lê Quốc Minh cũng nhấn mạnh từ mô hình “AI trong truyền thông” sang “truyền thông trong AI”. Nếu trước đây, người dùng thường tìm kiếm thông tin qua công cụ tìm kiếm rồi truy cập trang báo, các hệ thống AI đang ngày càng trở thành giao diện trực tiếp cung cấp câu trả lời tổng hợp. Khi đó, nội dung báo chí vẫn được sử dụng nhưng lưu lượng truy cập không nhất thiết quay trở lại nguồn tin gốc. Điều này đòi hỏi báo chí phải chú trọng hơn đến metadata (siêu dữ liệu), khả năng được AI nhận diện, trích dẫn, đồng thời đặt ra vấn đề về cơ chế cấp phép và chia sẻ giá trị.

Cùng với sự phát triển của AI là những rủi ro như thông tin sai lệch, “ảo giác” AI, deepfake và các vấn đề về bản quyền. Trong môi trường nội dung có thể được tạo ra với tốc độ chưa từng có, lợi thế của báo chí ngày càng nằm ở khả năng kiểm chứng và tạo dựng niềm tin với công chúng. Khi thông tin do AI tạo ra tràn ngập, độ tin cậy và tính kiểm chứng trở thành lợi thế cạnh tranh sống còn. Niềm tin của công chúng là tài sản không một mô hình AI nào có thể huấn luyện được.

“AI không thể được coi là nguồn tin; nội dung do AI tạo ra không thể đưa nguyên văn lên mặt báo; nguồn tin phải được bảo vệ, bản quyền được tôn trọng và việc sử dụng AI phải bảo đảm tính minh bạch” - nhà báo Lê Quốc Minh lưu ý.

Nhận diện cơ hội, tìm hướng đổi mới cho các tòa soạn

Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 - năm 2026 được tổ chức với hai phiên thảo luận.

Phiên thứ nhất có chủ đề “Nhận diện không gian phát triển mới; Nhận diện cơ hội phát triển trong không gian mới của các cơ quan báo chí Việt Nam”, tập trung làm rõ những thay đổi của môi trường truyền thông và các cơ hội đặt ra đối với báo chí.

Phiên thứ hai với chủ đề “Kinh nghiệm thực tế của các tòa soạn từ việc khai mở các cơ hội trong không gian phát triển mới”, tập trung chia sẻ những mô hình, cách làm và kinh nghiệm thực tiễn từ các tòa soạn.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi nhấn mạnh, báo chí cách mạng Việt Nam đang bước vào không gian phát triển mới, trong đó công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội làm thay đổi sâu sắc cách con người tiếp nhận thông tin cũng như cách thông tin được tạo ra.

Không gian phát triển mới cũng đang mở ra những cơ hội mới để các cơ quan báo chí thay đổi mô hình tổ chức, thay đổi phương thức sản xuất, phân phối nội dung từ đó thay đổi cách thức tiếp cận công chúng theo hướng nhanh, rộng, đa dạng hơn.

Đặc biệt, Luật Báo chí số 126/2025/QH 15 (Luật Báo chí 2025) được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026 với nhiều điểm mới giúp mở rộng không gian phát triển cho báo chí, định hình lại hoạt động thông tin trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng, từ đó định hướng để các cơ quan báo chí phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, nhân văn, có trách nhiệm và bền vững.

“Một không gian phát triển mới đang mở ra cho các cơ quan báo chí Việt Nam. Vấn đề căn cốt nhất lúc này với các tòa soạn là làm thế nào để nhận diện rõ những cơ hội mới từ không gian phát triển mới? Làm thế nào để các tòa soạn có thể nắm bắt nhanh, trúng và vận dụng thành công các cơ hội ấy vào thực tiễn hoạt động?”. Đây cũng chính là những vấn đề được đặt ra tại Diễn đàn Tổng Biên tập năm 2026 với chủ đề “Báo chí cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi hy vọng Diễn đàn sẽ nhận được những ý kiến chia sẻ, trao đổi thẳng thắn, những hướng đi, giải pháp tâm huyết, mang tính thực tiễn cao từ các đại biểu, giúp các cơ quan báo chí Việt Nam đón nhận các cơ hội từ không gian phát triển mới một cách hiệu quả nhất, để “các cơ quan báo chí có thể trở thành một tòa soạn số hiện đại, một trung tâm dữ liệu và tri thức, một địa chỉ tin cậy của nhân dân./.