Bảo đảm nguồn lực phổ biến pháp luật cho vùng khó khăn

(BKTO) - Đưa pháp luật đến với người dân ở vùng khó khăn đòi hỏi nhiều hơn một kế hoạch tuyên truyền chung. Kinh phí, nhân lực, tài liệu phù hợp và phương thức tổ chức phải được tính toán theo điều kiện thực tế của địa bàn, nếu không, khoảng cách trong tiếp cận pháp luật sẽ khó được thu hẹp.

Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật chỉ có thể duy trì thường xuyên khi có nguồn lực bảo đảm. Một chương trình được xác định là cần thiết nhưng thiếu người triển khai, thiếu kinh phí đi cơ sở hoặc không có tài liệu phù hợp với người tiếp nhận sẽ khó đạt kết quả như mong muốn. Thách thức này càng cần được quan tâm ở những địa bàn xa trung tâm, nơi việc tổ chức hoạt động trực tiếp có thể đòi hỏi nhiều thời gian, nhân lực và chi phí hơn so với khu vực có điều kiện thuận lợi.

Báo cáo số 400/BC-BTP ngày 08/6/2026 của Bộ Tư pháp về tổng kết thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật đặt ra yêu cầu bảo đảm nguồn lực cho công tác này, đặc biệt tại vùng khó khăn. Đây là vấn đề có ý nghĩa thiết thực, bởi quyền tiếp cận pháp luật không chỉ phụ thuộc vào việc quy định đã được ban hành hay thông tin đã được công bố, mà còn phụ thuộc vào khả năng đưa thông tin đến đúng người, đúng địa bàn và đúng thời điểm.

Ở những nơi điều kiện tiếp cận thông tin còn hạn chế, việc triển khai một buổi phổ biến pháp luật có thể cần chuẩn bị kỹ hơn về phương tiện, tài liệu và lực lượng hỗ trợ. Nếu nội dung cần được truyền đạt bằng ngôn ngữ phù hợp với người nghe, công tác biên soạn và chuyển ngữ cũng cần được tính đến. Khi người dân cần hướng dẫn cụ thể về một thủ tục, người thực hiện phải có đủ kiến thức để giải thích chính xác và biết chuyển câu hỏi đến cơ quan chuyên môn khi vượt quá phạm vi của mình.

Do đó, nguồn lực không nên chỉ được nhìn nhận dưới góc độ kinh phí tổ chức hội nghị. Nó bao gồm đội ngũ thực hiện, năng lực chuyên môn, tài liệu và phương tiện truyền thông, thời gian dành cho công tác phổ biến, cũng như khả năng duy trì hoạt động sau khi chương trình kết thúc. Một buổi tuyên truyền có thể được tổ chức với chi phí không lớn, nhưng để thông tin được cập nhật, tài liệu được sử dụng đúng cách và người dân tiếp tục được hỗ trợ khi phát sinh câu hỏi, cần có cơ chế phối hợp và duy trì phù hợp.

Phân bổ nguồn lực vì vậy cần dựa trên nhu cầu và điều kiện cụ thể của từng địa bàn. Nếu chỉ phân bổ theo số lượng hoạt động hoặc áp dụng một định mức đồng đều, những nơi có địa hình phức tạp, dân cư phân tán hoặc cần tài liệu đặc thù có thể chưa được đáp ứng đầy đủ. Cách tiếp cận phù hợp hơn là xác định những khó khăn chính, tính toán khối lượng công việc cần thực hiện và bố trí nguồn lực tương ứng. Đây cũng là cơ sở để giải trình vì sao một số địa bàn cần mức hỗ trợ hoặc cách tổ chức khác với nơi có điều kiện thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, tăng nguồn lực không đồng nghĩa với tăng chi tiêu mà không có tiêu chí đánh giá. Kinh phí và nhân lực cần gắn với mục tiêu rõ ràng: nhóm nào được tiếp cận, nội dung nào được ưu tiên, hình thức nào được lựa chọn và kết quả dự kiến là gì. Việc tổng hợp sau triển khai cần cho biết nguồn lực đã được sử dụng ra sao, những khó khăn nào được tháo gỡ và nội dung nào cần điều chỉnh. Cách quản lý này giúp công tác phổ biến pháp luật vừa bảo đảm điều kiện thực hiện, vừa nâng cao trách nhiệm trong sử dụng nguồn lực.

Một yêu cầu khác là tận dụng hợp lý các nguồn lực sẵn có. Các cơ quan, tổ chức tại địa bàn có thể phối hợp để tránh trùng lặp nội dung và lịch tổ chức; tài liệu có thể được thiết kế để sử dụng lại khi còn phù hợp, nhưng phải được rà soát khi quy định pháp luật thay đổi. Những phương thức truyền thông số có thể hỗ trợ giảm chi phí trong một số trường hợp, song không nên được coi là giải pháp thay thế hoàn toàn cho tiếp xúc trực tiếp ở nơi người dân còn gặp khó khăn về thiết bị, kết nối hoặc kỹ năng sử dụng công nghệ.

Đội ngũ tại cơ sở cũng là một phần quan trọng của nguồn lực. Nếu cán bộ phụ trách kiêm nhiệm nhiều công việc, thiếu thời gian cập nhật kiến thức hoặc không có tài liệu hướng dẫn thống nhất, chất lượng phổ biến pháp luật có thể không đồng đều. Vì vậy, bảo đảm nguồn lực phải đi cùng bồi dưỡng năng lực, cung cấp tài liệu dễ sử dụng và thiết lập đầu mối hỗ trợ chuyên môn khi cần.

Đối với công tác quản lý, hiệu quả phân bổ cần được xem xét từ mối quan hệ giữa chi phí và kết quả thực tế, chứ không chỉ từ số buổi đã hoàn thành. Những dữ liệu về khả năng tiếp cận, phản hồi của người dân và nhu cầu chưa được đáp ứng có thể giúp điều chỉnh ưu tiên cho giai đoạn tiếp theo. Nếu một hoạt động được tổ chức nhiều lần nhưng vẫn không tiếp cận được nhóm cần hỗ trợ, cần xem xét lại phương thức và cách sử dụng nguồn lực.

Bảo đảm nguồn lực cho vùng khó khăn vì thế không chỉ là yêu cầu hậu cần. Đây là điều kiện để chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật được thực hiện một cách thực chất và công bằng hơn. Khi kinh phí, nhân lực và phương thức triển khai được bố trí sát nhu cầu, pháp luật sẽ có cơ hội đến gần hơn với người dân, đồng thời nguồn lực công dành cho hoạt động này cũng được sử dụng có mục tiêu và có trách nhiệm hơn./