Gìn giữ kỷ luật tài chính công, bồi đắp niềm tin và sức mạnh đại đoàn kết

(BKTO) - Mỗi kết luận kiểm toán trung thực, mỗi kiến nghị thu hồi cho ngân sách, mỗi cảnh báo về nguy cơ thất thoát đều để bảo vệ tài sản của nhân dân, từ đó, bồi đắp niềm tin xã hội. Đó là sợi dây kết nối thầm lặng giữa hoạt động chuyên môn kiểm toán với sự nghiệp củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Đại đoàn kết toàn dân tộc - điểm tựa của kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, thịnh vượng

Trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, đại đoàn kết toàn dân tộc luôn được Đảng ta khẳng định là đường lối chiến lược, là nguồn sức mạnh nội sinh và nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với mọi thắng lợi. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đúc kết một chân lý giản dị mà sâu sắc: đoàn kết chính là cội nguồn làm nên mọi thành công của dân tộc. Tư tưởng ấy trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt lịch sử dựng nước và giữ nước, được Đảng ta kế thừa, phát triển và cụ thể hóa trong từng giai đoạn cách mạng.

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đại đoàn kết không phải là sự tập hợp cơ học, mà là sự gắn kết dựa trên đồng thuận về lợi ích, mục tiêu và niềm tin. “Ý Đảng” chỉ trở thành sức mạnh khi hòa quyện với “lòng dân”. Chính vì vậy, trong các bài viết, bài phát biểu gần đây, Tổng Bí thư Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh rằng con đường đưa đất nước vượt qua bẫy thu nhập trung bình, tiến vào kỷ nguyên mới phải dựa trên nền tảng huy động sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.

Đất nước ta đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với mốc khởi đầu được xác định là Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, tổ chức tại Hà Nội đầu năm 2026. Đây là kỷ nguyên phát triển, giàu mạnh, thịnh vượng; hành trang bước vào là tinh thần “tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc” cùng sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong bối cảnh ấy, củng cố khối đại đoàn kết không chỉ là nhiệm vụ chính trị thường xuyên mà còn là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa khát vọng phát triển.

Kỷ nguyên mới đặt ra những nhiệm vụ chưa từng có tiền lệ. Đất nước vừa trải qua một cuộc cải cách tổ chức bộ máy quy mô lớn: sắp xếp lại đơn vị hành chính, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp trên phạm vi cả nước từ giữa năm 2025, với 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh sau sắp xếp. Cuộc “sắp xếp lại giang sơn” ấy mở ra không gian phát triển mới, đồng thời đặt ra yêu cầu rất cao về quản trị nguồn lực công một cách hiệu quả, minh bạch. Niềm tin, sự đồng thuận, ủng hộ và tham gia của nhân dân đối với những quyết sách lớn chính là biểu hiện sinh động của khối đại đoàn kết dân tộc. 

Thực tiễn công tác kiểm toán cho thấy một mối liên hệ tưởng chừng gián tiếp nhưng hết sức sâu sắc: khối đại đoàn kết toàn dân tộc được nuôi dưỡng từ niềm tin của nhân dân, mà niềm tin ấy chỉ thực sự bền vững khi từng đồng vốn, từng tài sản của Nhà nước - kết tinh từ mồ hôi, công sức của nhân dân - được quản lý minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả. Gìn giữ kỷ luật, kỷ cương trong quản lý tài chính công, vì thế, cũng chính là gìn giữ niềm tin của nhân dân và bồi đắp nền tảng của khối đại đoàn kết.

Niềm tin của nhân dân và quyết tâm chính trị

Tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là những “kẻ thù” trực tiếp bào mòn niềm tin và làm suy yếu khối đại đoàn kết. Khi một dự án bị đội vốn, một khu đất công bị sử dụng sai mục đích, một khoản ngân sách bị thất thoát, thì thứ bị tổn thương không chỉ là con số tài chính, mà còn là niềm tin của người dân vào sự công bằng và liêm chính của bộ máy. Nhận thức sâu sắc điều đó, Đảng ta xác định phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là nhiệm vụ trọng yếu, tiến hành kiên quyết, kiên trì với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.

Đặc biệt, nếu như phòng, chống tham nhũng lâu nay được coi là mặt trận nóng bỏng nhất, thì trong giai đoạn hiện nay, chống lãng phí đã được đặt ngang hàng và trở thành một ưu tiên cấp bách. Lãng phí thường không ồn ào như tham nhũng, song sức tàn phá của nó đối với nguồn lực quốc gia lại vô cùng lớn: một khu đất vàng bỏ hoang, một dự án nghìn tỷ “đắp chiếu”, một bộ máy cồng kềnh vận hành kém hiệu quả - tất cả đều âm thầm bào mòn tài sản chung, và cùng với đó, bào mòn niềm tin của nhân dân.

Quyết tâm chính trị ấy đã được thể chế hóa bằng một bước tiến quan trọng: Luật Tiết kiệm, chống lãng phí số 110/2025/QH15, được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, thay thế Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2013. Việc lược bỏ hai chữ “thực hành” trong tên gọi không đơn thuần là thay đổi câu chữ, mà phản ánh một sự chuyển dịch tư duy: từ chỗ vận động, khuyến khích tự giác sang những quy định mang tính bắt buộc, có chế tài. 

Luật mới xác lập Chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí với tầm nhìn dài hạn, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về tiết kiệm, chống lãng phí. Đồng thời đề cao vai trò giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và nhân dân, cũng như bổ sung rõ vai trò của công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm toán. Đây chính là hành lang pháp lý để mọi công cụ kiểm soát của Nhà nước - trong đó Kiểm toán nhà nước giữ vị trí then chốt - phát huy tối đa vai trò trên mặt trận chống lãng phí, từ đó góp phần nâng cao năng lực quản trị quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Kiểm toán nhà nước với sứ mệnh bảo vệ nguồn lực của nhân dân, phụng sự cơ quan dân cử

Kiểm toán nhà nước là cơ quan do Quốc hội thành lập, hoạt động độc lập và chỉ tuân theo pháp luật, thực hiện kiểm toán việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công. Với vị trí ấy, Kiểm toán nhà nước là công cụ trọng yếu giúp Quốc hội và Hội đồng nhân dân - những cơ quan dân cử đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân - thực hiện chức năng giám sát tối cao, quyết định các vấn đề quan trọng và hoàn thiện thể chế. 

Vai trò ấy thể hiện trên nhiều phương diện: Kết quả kiểm toán cung cấp thông tin khách quan, tin cậy phục vụ Quốc hội xem xét, phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước, quyết định dự toán và phân bổ ngân sách, cũng như xem xét chủ trương đầu tư các dự án quan trọng quốc gia. Qua kiểm toán, Kiểm toán nhà nước phát hiện những bất cập, “lỗ hổng” trong cơ chế, chính sách, pháp luật để kiến nghị sửa đổi, hoàn thiện - tức là góp phần trực tiếp vào công tác lập pháp và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. 

Kết quả kiểm toán của Kiểm toán nhà nước đã góp phần quan trọng vào công cuộc phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Riêng năm 2025, Kiểm toán nhà nước đã rà soát, báo cáo cấp có thẩm quyền danh sách nhiều dự án chậm tiến độ, chậm đưa vào sử dụng gây lãng phí; chuyển một số vụ việc có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan điều tra; cung cấp nhiều hồ sơ, tài liệu phục vụ điều tra, giám sát; đồng thời số hóa, công khai hàng trăm báo cáo kiểm toán phục vụ hoạt động giám sát của các cơ quan dân cử. 

Điều đáng chú ý là mỗi kết luận kiểm toán trung thực, mỗi kiến nghị thu hồi cho ngân sách, mỗi cảnh báo về nguy cơ thất thoát đều là một hành động cụ thể để bảo vệ tài sản của nhân dân, qua đó, bồi đắp niềm tin xã hội. Đó là sợi dây kết nối thầm lặng giữa hoạt động chuyên môn kiểm toán với sự nghiệp củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Thích ứng với bối cảnh mới để phụng sự tốt hơn

Kỷ nguyên vươn mình đòi hỏi Kiểm toán nhà nước phải tự đổi mới mạnh mẽ. Khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã vận hành trên cả nước, Kiểm toán nhà nước xác định xây dựng phương án tổ chức kiểm toán phù hợp với mô hình mới. Về phương pháp, Kiểm toán nhà nước đang chuyển mạnh: từ chỗ chủ yếu kiểm tra, phát hiện sai sót sang đánh giá chính sách, phòng ngừa rủi ro và kiến nghị hoàn thiện thể chế; từ hậu kiểm sang chú trọng cảnh báo, phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Thực hiện cuộc cách mạng chuyển đổi số, Kiểm toán nhà nước đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, phân tích dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để nâng cao khả năng cảnh báo rủi ro. Toàn Ngành thực hiện chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy, đảm bảo hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả theo tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW. 

Kiểm toán nhà nước cũng kiên trì phương châm hành động “chất lượng, chất lượng hơn và chất lượng hơn nữa”, lựa chọn kiểm toán những lĩnh vực “nóng”, dễ phát sinh thất thoát, lãng phí mà dư luận xã hội quan tâm, như đất đai, tài nguyên, khoáng sản, đầu tư công, mua sắm công. Đó đều là những lĩnh vực gắn trực tiếp với quyền lợi và niềm tin của người dân.

Đại đoàn kết toàn dân tộc là cội nguồn sức mạnh để dân tộc ta tự tin bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Nhưng khối đại đoàn kết ấy không tự nhiên bền vững, mà cần được vun đắp mỗi ngày bằng niềm tin của nhân dân vào một bộ máy liêm chính, một nền tài chính công minh bạch, một xã hội công bằng. Trong sự nghiệp chung ấy, Kiểm toán nhà nước - bằng những con số trung thực và những kết luận “không khoan nhượng” với tham nhũng, lãng phí - đang thầm lặng góp phần giữ gìn nguồn lực của nhân dân và bồi đắp niềm tin xã hội.

Mỗi đảng viên, kiểm toán viên làm tốt công việc của mình chính là góp phần đặt thêm những viên gạch vào nền móng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, cùng cả hệ thống chính trị đưa đất nước vững vàng tiến vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên giàu mạnh, thịnh vượng, hạnh phúc.