Luật Việc làm 2025: Chính sách bảo hiểm thất nghiệp được điều chỉnh linh hoạt, sát thực tiễn

(BKTO) - Luật Việc làm 2025 đã sửa đổi, bổ sung quy định theo hướng linh hoạt trong mức đóng cũng như phương thức đóng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN); người lao động được chuyển nơi hưởng trợ cấp thất nghiệp. Các quy định mới đã góp phần giảm gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp, bảo đảm quyền lợi của người tham gia BHTN, khắc phục bất cập của quy định cũ, đồng thời phù hợp với biến động của tình hình kinh tế - xã hội và thị trường lao động.

Tăng tính chủ động trong điều hành chính sách

BHTN được thực hiện trên một số nguyên tắc cơ bản như: nguyên tắc đóng - hưởng; nguyên tắc hưởng dựa trên thời gian và mức đóng; nguyên tắc chia sẻ; nguyên tắc Quỹ được quản lý, bảo hộ và nguyên tắc Nhà nước tổ chức thực hiện hiệu quả, đơn giản, thuận tiện.

Đồng thời, việc thụ hưởng chính sách chỉ áp dụng với những người có tham gia và đóng góp vào Quỹ BHTN, không chi trả cho các đối tượng ngoài diện này.

Về tính linh hoạt của mức đóng BHTN, ông Trần Tuấn Tú - Trưởng phòng BHTN, Cục Việc làm (Bộ Nội vụ) cho biết, Luật chỉ quy định người lao động đóng tối đa bằng 1% tiền lương tháng; người sử dụng lao động đóng tối đa bằng 1% quỹ tiền lương tháng của những người lao động đang tham gia BHTN. Nhà nước hỗ trợ tối đa 1% quỹ tiền lương tháng đóng BHTN của những người lao động đang tham gia và do ngân sách trung ương bảo đảm.

“Việc quy định mức đóng BHTN tối đa là 1% và giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết, thay vì quy định “cứng” mức đóng bằng 1% như trước đây để đảm bảo tính linh hoạt của chính sách và tăng sự chủ động điều hành của Chính phủ, đặc biệt là trong các trường hợp thiên tai, dịch bệnh, khủng hoảng, suy thoái kinh tế và kết dư Quỹ BHTN” - ông Trần Tuấn Tú cho hay.

Ông Tú dẫn chứng, trong giai đoạn năm 2021, khi chịu ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, việc hỗ trợ từ Quỹ BHTN phải thông qua nhiều cấp như Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Thời điểm đó, Quỹ đã hỗ trợ hơn 13 triệu người lao động có thời gian tham gia BHTN (tối thiểu từ một tháng), với mức hỗ trợ từ 1,8 triệu đồng đến 3,3 triệu đồng/người, tổng kinh phí hơn 32.000 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, khoảng 446.000 đơn vị sử dụng lao động cũng được hỗ trợ giảm mức đóng trong 12 tháng, từ 1% xuống 0%, với tổng số tiền hơn 9.100 tỷ đồng. Tổng quy mô hỗ trợ từ Quỹ BHTN trong giai đoạn dịch bệnh lên tới hơn 41.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, do trước đây mức đóng được quy định cứng là 1%, nên việc điều chỉnh còn hạn chế. Với quy định mới, mức đóng tối đa là 1%, tạo dư địa linh hoạt hơn trong điều hành, đặc biệt trong các tình huống bất khả kháng, giúp kịp thời hỗ trợ và giảm chi phí cho người lao động, người sử dụng lao động.

Chính sách BHTN theo Luật Việc làm 2025 cũng linh hoạt về phương thức đóng. Do mở rộng đối tượng tham gia BHTN sang nhóm lao động thời vụ trong các lĩnh vực như nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp, nên nếu áp dụng hình thức ký hợp đồng ngắn hạn và thực hiện thủ tục đóng theo từng lần sẽ gây mất thời gian cho đơn vị sử dụng lao động.

Vì vậy, quy định mới cho phép người sử dụng lao động trong các lĩnh vực này được lựa chọn phương thức đóng theo quý hoặc theo 6 tháng. Điều này giúp thuận tiện hơn trong quá trình tham gia và thụ hưởng chính sách, phù hợp với đặc thù lao động thời vụ.

Theo ông Trần Tuấn Tú, các quy định mới sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người lao động và các đối tượng tham gia, đặc biệt là nhóm lao động ngắn hạn vừa được mở rộng diện bao phủ theo Luật Việc làm năm 2025.

Chính sách “theo chân” người hưởng trợ cấp thất nghiệp

Trong bối cảnh thị trường lao động Việt Nam ngày càng trở nên linh hoạt và có tính di động cao, việc người lao động di chuyển giữa các địa phương để tìm kiếm cơ hội việc làm đã trở thành xu hướng phổ biến. Tuy nhiên, trước đây, các quy định về hưởng trợ cấp thất nghiệp còn mang tính cục bộ theo địa phương, gây ra không ít khó khăn cho người lao động trong việc tiếp cận chính sách khi thay đổi nơi cư trú. Điều này phần nào làm giảm hiệu quả của chính sách BHTN trong việc hỗ trợ người lao động tái hòa nhập thị trường.

Để khắc phục hạn chế này, Luật Việc làm năm 2025 đã bổ sung quy định cho phép người lao động được chuyển nơi hưởng trợ cấp thất nghiệp giữa các địa phương mà không bị gián đoạn, đồng thời, vẫn bảo đảm thực hiện nghĩa vụ thông báo tìm kiếm việc làm theo quy định.

Đây được xem là một bước cải cách quan trọng, phù hợp với thực tiễn thị trường lao động và đảm bảo quyền lợi liên tục cho người lao động.

Các chuyên gia phân tích, việc cho phép chuyển nơi hưởng trợ cấp thất nghiệp mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Trước hết, giúp người lao động chủ động hơn trong việc tìm kiếm việc làm mới tại các khu vực có nhiều cơ hội hơn. Thay vì bị “giữ chân” tại nơi đăng ký ban đầu, người lao động có thể linh hoạt di chuyển mà vẫn đảm bảo quyền lợi. Theo ước tính, chính sách này có thể giúp tăng tỷ lệ người lao động tìm được việc làm mới nhanh hơn từ 10%-15% so với trước đây.

Việc hoàn thiện quy định về chuyển nơi hưởng trợ cấp thất nghiệp là một bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu lớn hơn của Luật Việc làm 2025: chuyển từ “bảo hiểm thụ động” sang “an sinh chủ động”; góp phần nâng cao hiệu quả của chính sách BHTN, đồng thời thúc đẩy thị trường lao động phát triển linh hoạt và bền vững hơn.