Người có uy tín - nhịp cầu đưa chính sách vào cộng đồng

(BKTO) - Am hiểu phong tục, gần gũi và có tiếng nói trong cộng đồng, Người có uy tín, già làng, trưởng thôn cùng đội ngũ hòa giải viên đang trở thành những “nhịp cầu” đưa chủ trương, chính sách, pháp luật đến gần hơn với đồng bào dân tộc thiểu số ở Quảng Ngãi.

Lợi thế của người có uy tín trong cộng đồng

Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN), để một chủ trương, chính sách thực sự đi vào cuộc sống, thông tin không chỉ cần đến được với người dân mà còn phải được chuyển tải theo cách dễ hiểu, phù hợp với điều kiện và đặc điểm của từng cộng đồng.

Quảng Ngãi hiện có 65 xã thuộc vùng đồng bào DTTS&MN. Trong 700 thôn của khu vực này có 398 thôn đặc biệt khó khăn. Địa bàn rộng, điều kiện kinh tế - xã hội, khả năng tiếp cận thông tin, phong tục và tập quán khác nhau khiến việc đưa chủ trương, chính sách đến với người dân cần có những cách làm phù hợp.

Bên cạnh đội ngũ cán bộ chuyên môn, Người có uy tín, già làng, trưởng thôn, bí thư chi bộ và hòa giải viên có lợi thế đặc biệt. Họ sống trong cộng đồng, hiểu hoàn cảnh địa bàn, biết người dân đang quan tâm điều gì và quan trọng hơn, có được sự tin tưởng của bà con.

Vì vậy, trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL), Quảng Ngãi chú trọng phát huy vai trò của lực lượng tại cơ sở, để thông tin không dừng lại sau một hội nghị hay buổi tuyên truyền mà tiếp tục được giải thích trong các cuộc họp thôn, làng và những trao đổi thường ngày.

Câu chuyện của già làng A Lào, Người có uy tín ở thôn Đăk Răng, xã Bờ Y là một ví dụ. Theo ông, muốn bà con dễ hiểu thì chủ trương, chính sách cần được cụ thể hóa thành những nội dung gần gũi, gắn với câu chuyện và vấn đề thực tế tại địa phương. Trong những lần trao đổi với bà con, ông thường lồng ghép tuyên truyền về tác hại của ma túy, nhắc người dân cảnh giác và tránh xa các hành vi vi phạm pháp luật.

Vai trò của người có uy tín càng có ý nghĩa khi chính sách dành cho vùng DTTS&MN bao quát nhiều lĩnh vực, từ hỗ trợ phát triển sản xuất, giảm nghèo, giáo dục, chăm lo đời sống đến bảo đảm an ninh, trật tự. Khi hiểu đúng chính sách, người dân có thêm điều kiện để chủ động tiếp cận, thụ hưởng và tham gia thực hiện. Ngược lại, một chính sách dù thiết thực nhưng thông tin không đến đúng đối tượng hoặc khó tiếp cận thì hiệu quả cũng có thể bị hạn chế.

Cùng với Người có uy tín, già làng, trưởng thôn, mạng lưới hòa giải viên ở cơ sở cũng đang góp phần đưa pháp luật vào đời sống theo một cách gần gũi.

Quảng Ngãi hiện có 11.189 hòa giải viên thuộc các tổ hòa giải, trong đó 5.006 người là đồng bào DTTS. Mỗi năm, các tổ hòa giải tiếp nhận hơn 2.500 vụ việc, tỷ lệ hòa giải thành đạt hơn 84%.

Một vụ hòa giải thành công không chỉ giúp tháo gỡ mâu thuẫn giữa các bên. Trong quá trình trao đổi, những quy định liên quan đến quyền, nghĩa vụ và cách ứng xử phù hợp với pháp luật được giải thích ngay từ một tình huống thực tế. Qua đó, kiến thức pháp luật có thể lan tỏa từ người trong cuộc đến gia đình và cộng đồng.

Phát huy những “nhịp cầu” từ cơ sở

Để Người có uy tín, già làng, trưởng thôn, hòa giải viên và lực lượng tuyên truyền ở cơ sở phát huy tốt vai trò, việc thường xuyên cập nhật kiến thức, chính sách và kỹ năng truyền đạt là rất cần thiết.

Thời gian qua, Sở Tư pháp tỉnh Quảng Ngãi đã tham mưu tổ chức 18 lớp tập huấn kiến thức pháp luật, kỹ năng PBGDPL và hòa giải ở cơ sở cho hơn 2.000 lượt đại biểu.

Cùng với đó là sự phối hợp giữa Sở Tư pháp, Sở Dân tộc và Tôn giáo, Công an, Bộ đội Biên phòng và chính quyền địa phương. Sự tham gia của nhiều lực lượng giúp nội dung tuyên truyền được bổ sung từ các góc độ khác nhau, từ chính sách dân tộc, pháp luật đến an ninh, phòng chống tội phạm và những vấn đề nảy sinh tại địa bàn.

Tuy nhiên, mắt xích gần người dân nhất vẫn là lực lượng ở thôn, làng. Đây cũng là lý do việc bồi dưỡng kỹ năng truyền đạt cần được đặt bên cạnh việc cập nhật kiến thức pháp luật. Người tuyên truyền không chỉ cần nắm đúng chính sách mà còn phải biết lựa chọn nội dung, cách nói và tình huống phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Công nghệ số đang tạo thêm công cụ hỗ trợ cho quá trình này. Hệ thống loa truyền thanh, trang thông tin điện tử, Facebook, Zalo và các nhóm cộng đồng giúp thông tin được chuyển tải nhanh hơn, mở rộng khả năng tiếp cận của người dân.

Song, tốc độ truyền tin không thể thay thế niềm tin trong cộng đồng. Bởi vậy, phát huy vai trò Người có uy tín không chỉ là sử dụng một kênh tuyên truyền sẵn có, mà cần coi đây là một nguồn lực của cộng đồng. Khi được cung cấp thông tin đầy đủ, cập nhật chính sách kịp thời và trang bị kỹ năng cần thiết, họ có thể hỗ trợ chính quyền đưa thông tin đến đúng đối tượng, đồng thời phản ánh trở lại những vấn đề, tâm tư và nhu cầu phát sinh từ cơ sở.

Trong giai đoạn 2026-2030, yêu cầu này càng trở nên quan trọng khi các chính sách đối với vùng đồng bào DTTS&MN tiếp tục hướng mạnh về cơ sở, gắn hỗ trợ của Nhà nước với việc phát huy tính chủ động của người dân.

Với Quảng Ngãi, nơi có 65 xã thuộc vùng đồng bào DTTS&MN và hàng trăm thôn còn đặc biệt khó khăn, khoảng cách từ một chính sách đến cuộc sống không chỉ được rút ngắn bằng hạ tầng hay công nghệ. Đó còn là khoảng cách của thông tin, nhận thức và niềm tin.

Từ lời vận động của một Người có uy tín, tiếng nói của già làng, trưởng thôn đến một cuộc hòa giải ngay tại cộng đồng, những chủ trương, chính sách có thể được chuyển thành những điều cụ thể để người dân hiểu, tin và chủ động thực hiện. Phát huy tốt những “nhịp cầu” ấy không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả PBGDPL, mà còn giúp Quảng Ngãi đưa chính sách đến gần hơn với đồng bào, củng cố đồng thuận và khơi dậy sự chủ động của người dân trong phát triển sinh kế, giảm nghèo và xây dựng cuộc sống ngày càng tốt hơn./.