Phát động hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn

(BKTO) - Ngày 20/9, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Ủy ban nhân dân TP. Hà Nội tổ chức Lễ phát động hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026 với chủ đề “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch”.

Thúc đẩy quản lý hiệu quả chất thải thực phẩm, chất thải hữu cơ

Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn được Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) phát động trên quy mô toàn cầu từ năm 1993 và diễn ra vào tuần thứ ba của tháng 9 hằng năm, thu hút sự tham gia của gần 200 quốc gia và hàng triệu người trên thế giới. Năm 2026, Chiến dịch tập trung vào thách thức toàn cầu bắt nguồn từ chính sinh hoạt hằng ngày, đó là lãng phí thực phẩm và quản lý chất thải thực phẩm.

Việt Nam bắt đầu hưởng ứng Chiến dịch từ năm 1994. Sau hơn 30 năm, các hoạt động hưởng ứng đã góp phần nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành động bảo vệ môi trường tại nhiều địa phương trên cả nước. 

Phát biểu tại Lễ phát động, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho biết, theo Báo cáo Chỉ số Lãng phí thực phẩm năm 2024 của UNEP, khoảng 1,05 tỷ tấn thực phẩm đã bị lãng phí trong năm 2022 tại các hộ gia đình, dịch vụ ăn uống và bán lẻ, tương đương khoảng 19% lượng thực phẩm dành cho người tiêu dùng, trong khi hàng trăm triệu người vẫn đang đối mặt với nạn đói. Đằng sau mỗi phần thực phẩm bị bỏ đi là sự lãng phí về đất đai, nguồn nước, năng lượng, nhân lực; đồng thời trực tiếp làm gia tăng áp lực xử lý chất thải và phát thải khí nhà kính.

Tại Việt Nam, chất thải thực phẩm và chất thải hữu cơ chiếm khoảng 50 - 70% tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt. Nếu không được giảm thiểu, phân loại, thu gom và xử lý phù hợp, đây sẽ tiếp tục là áp lực đối với hạ tầng và môi trường đô thị.

“Chính vì vậy, chủ đề “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch” không chỉ là lời kêu gọi giữ gìn vệ sinh môi trường, mà còn đặt ra một cách tiếp cận toàn diện hơn: một chiếc đĩa ăn sạch không chỉ là không bỏ thừa thực phẩm, mà là khởi đầu cho một chuỗi tuần hoàn tài nguyên. Từ sự tiết kiệm trên bàn ăn, sự phân loại chuẩn xác tại căn bếp, chúng ta sẽ kiến tạo nên hệ thống quản lý chất thải hiệu quả, giảm thiểu ô nhiễm và xây dựng những đô thị văn minh, xanh - sạch - đẹp” - Thứ trưởng Lê Trọng Yên nói.

Cũng theo Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc tổ chức Lễ phát động Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026 tại Thủ đô Hà Nội có ý nghĩa đặc biệt. Là đô thị lớn, tập trung đông dân cư và có hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, tiêu dùng sôi động, Hà Nội đang đứng trước yêu cầu cấp thiết về giảm chất thải, nâng cao hiệu quả quản lý môi trường, đồng thời có điều kiện để xây dựng và lan tỏa những mô hình phù hợp. Những kinh nghiệm từ Thủ đô có thể được chia sẻ, nhân rộng nhanh hơn tới các địa phương trên cả nước.

Lãnh đạo Bộ cũng đề nghị các cấp, các ngành, địa phương, doanh nghiệp và toàn thể nhân dân cần giảm lãng phí thực phẩm và chất thải ngay từ nguồn; thực hiện phân loại chất thải tại nguồn gắn với thu hồi và sử dụng hiệu quả tài nguyên; thúc đẩy đổi mới công nghệ và mô hình sản xuất, kinh doanh theo hướng giảm chất thải, kéo dài vòng đời và tăng khả năng tái sử dụng, tái chế và đặc biệt cần sự huy động sự tham gia của cộng đồng và tăng cường hợp tác, chia sẻ nguồn lực.

Thứ trưởng Lê Trọng Yên cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cam kết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương, các tổ chức quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp và tổ chức, cá nhân để hoàn thiện chính sách, huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ bảo vệ môi trường, quản lý chất thải, giảm lãng phí thực phẩm và thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn.

Từ góc nhìn quốc tế, bà Pauline Tamesis - Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam - đánh giá cao việc Việt Nam lựa chọn giảm thất thoát, lãng phí thực phẩm và quản lý chất thải hữu cơ làm trọng tâm của Chiến dịch năm 2026.

Theo bà Pauline Tamesis, giải quyết thách thức này vừa là yêu cầu cấp thiết về môi trường, vừa mở ra cơ hội đặc biệt. Bằng cách giảm lãng phí thực phẩm, Việt Nam có thể tăng cường an ninh lương thực, xây dựng những đô thị lành mạnh hơn, đồng thời đẩy nhanh hành trình đầy khát vọng của Việt Nam hướng tới trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045 và đạt mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

“Liên hợp quốc sẵn sàng tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ và người dân Việt Nam trong việc chia sẻ tri thức, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, huy động các đối tác và hỗ trợ những giải pháp có thể chuyển các cam kết về phát triển bền vững thành thay đổi cụ thể trong đời sống” - bà Pauline Tamesis khẳng định.

Mạng lưới 100 điểm phân loại - thu hồi tái chế

Hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026, Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội (URENCO) triển khai thí điểm 100 điểm phân loại và thu hồi vật liệu tái chế (HUB) tại khu vực từ Vành đai 2 vào trung tâm TP. Hà Nội và khởi động Chiến dịch cộng đồng “21 ngày phân loại”.

Thông qua mạng lưới 100 HUB, URENCO hướng tới khuyến khích người dân phân loại chất thải tại nguồn, tăng lượng vật liệu có khả năng tái chế được thu hồi, giảm lượng chất thải phải đưa đi xử lý cuối cùng; đồng thời hình thành thói quen đưa vật liệu tái chế đến đúng điểm tiếp nhận.

Để người dân duy trì thói quen phân loại, Thành phố cần có những điểm tiếp nhận dễ nhận biết, thuận tiện và được vận hành theo một quy trình thống nhất. Với 100 HUB, URENCO mong muốn tạo ra một mạng lưới để vật liệu tái chế được tiếp nhận, cân, ghi nhận và chuyển đến đúng quy trình xử lý, qua đó giảm lượng chất thải phải chôn lấp và đưa tài nguyên quay trở lại chu trình sản xuất.

Hoạt động phát động chương trình 100 HUB và Chiến dịch cộng đồng “21 ngày phân loại” được diễn ra ngay sau Lễ phát động tại Công viên Thống Nhất và nhiều địa điểm trên địa bàn Thành phố. Người dân cũng được hướng dẫn cách nhận biết, phân loại và đưa các loại vật liệu có khả năng tái chế đến điểm tiếp nhận phù hợp.

Lễ phát động tại Hà Nội nằm trong chuỗi hoạt động hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026 trên phạm vi cả nước, hướng tới hình thành những thói quen xanh, sử dụng hiệu quả tài nguyên và xây dựng các đô thị, cộng đồng phát triển hài hòa với thiên nhiên./.