Phòng, chống thông đồng, dìm giá, bỏ cọc trong đấu giá tài sản

(BKTO) - Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) bổ sung nhiều quy định nhằm khắc phục những bất cập, khoảng trống pháp lý phát sinh trong thực tiễn; tăng cường các giải pháp phòng, chống thông đồng, dìm giá, bỏ cọc; đồng thời tạo lập môi trường pháp lý thông thoáng, minh bạch để phát triển nghề đấu giá tài sản theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và hội nhập quốc tế.

Đây là nội dung được các đại biểu quan tâm đặt ra tại Hội thảo lấy ý kiến Dự thảo Hồ sơ Dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), do Bộ Tư pháp tổ chức ngày 09/6.

Cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm nếu bỏ cọc

Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp (Bộ Tư pháp) Lê Văn Tuấn cho biết, trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, Luật Đấu giá tài sản hiện hành đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập. Một số quy định chưa theo kịp yêu cầu phát triển của thị trường; tình trạng thông đồng, dìm giá, lợi dụng hoạt động đấu giá để trục lợi vẫn xảy ra ở một số nơi; hiện tượng bỏ cọc sau khi trúng đấu giá, đặc biệt đối với một số loại tài sản có giá trị lớn, đã tác động không nhỏ đến tính nghiêm minh, hiệu quả của hoạt động đấu giá.

Bên cạnh đó, yêu cầu chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển các loại hình tài sản mới cũng đang đặt ra những đòi hỏi cấp thiết đối với việc hoàn thiện khuôn khổ pháp luật về đấu giá tài sản.

“Quan điểm xuyên suốt trong quá trình xây dựng Dự thảo Luật lần này là xây dựng một quy trình đấu giá khách quan, minh bạch, hiệu quả, bảo đảm tối đa hóa giá trị của tài sản được đưa ra đấu giá” – ông Tuấn nhấn mạnh.

Dự thảo Luật tập trung sửa đổi toàn diện trên cơ sở 5 nhóm chính sách lớn. Đáng chú ý, để tăng cường tính công khai, minh bạch, Dự thảo Luật quy định rõ trách nhiệm của người có tài sản và tổ chức đấu giá trong việc phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi thông đồng, dìm giá.

Đối với các tài sản đặc thù như quyền sử dụng đất hoặc quyền khai thác khoáng sản, Dự thảo kéo dài thời gian chuẩn bị hồ sơ từ 30 ngày lên 45 ngày, trong đó doanh nghiệp có khoảng thời gian chuẩn bị dài hơn để chứng minh năng lực tài chính, nguồn vốn và các điều kiện triển khai dự án.

Về tiền đặt trước và chế tài xử lý vi phạm, Dự thảo Luật luật hóa các quy định đã được thực tiễn kiểm nghiệm trong thời gian qua. Đối với cá nhân tham gia đấu giá đất ở, mức tiền đặt trước có thể được nâng lên đến 50% giá khởi điểm nhằm hạn chế tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc.

Đối với các dự án có giá trị lớn, mức tiền đặt trước tiếp tục được duy trì trong khoảng từ 10% đến 20% do giá trị tài sản rất lớn.

Dự thảo cũng bổ sung cơ chế công khai danh sách các trường hợp bỏ cọc trên cổng thông tin điện tử, đồng thời áp dụng biện pháp cấm tham gia đấu giá trong thời gian từ 6 tháng đến 5 năm tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.

Ngoài ra, Dự thảo Luật bổ sung nhiều quy định mới đáng chú ý như nguyên tắc người tham gia đấu giá được hiểu là đã đồng ý mua tài sản theo giá khởi điểm ngay từ thời điểm đăng ký tham gia; thu hẹp phạm vi áp dụng thủ tục đấu giá rút gọn; phân định rõ cơ chế xử lý sau đấu giá đối với từng nhóm tài sản; đồng thời lần đầu tiên ghi nhận hình thức đấu giá xuống đối với tài sản tự nguyện theo thông lệ quốc tế.

Quy định chặt chẽ hơn về năng lực, kinh nghiệm nhà đầu tư tham gia đấu giá

Tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu đã tập trung trao đổi, thảo luận sâu về các nhóm chính sách, các quy định cụ thể của Dự thảo Luật.

Theo đại diện Trung tâm Phát triển quỹ đất Hà Nội, thực tiễn hiện nay đang đặt ra vướng mắc đối với trường hợp người trúng đấu giá quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư hoặc người trúng đấu giá quyền khai thác khoáng sản không thực hiện nghĩa vụ thanh toán tiền trúng đấu giá, dẫn đến việc cơ quan có thẩm quyền phải ban hành quyết định hủy quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá.

Trong các trường hợp này, pháp luật hiện hành chưa quy định rõ trách nhiệm tiếp theo của đơn vị được giao thực hiện đấu giá cũng như tổ chức hành nghề đấu giá tài sản sau khi quyết định hủy có hiệu lực. Do đó, đại diện Trung tâm Phát triển quỹ đất Hà Nội kiến nghị nghiên cứu bổ sung quy định cụ thể về vấn đề này.

Trong khi đó, Tổng Giám đốc Công ty Đấu giá hợp danh Lạc Việt Đỗ Thị Hồng Hạnh đề nghị Dự thảo Luật cần tiếp tục làm rõ hơn vai trò, trách nhiệm của tổ chức đấu giá tài sản và người có tài sản đấu giá.

Theo bà Hạnh, đây là vấn đề rất quan trọng, bởi nếu ranh giới trách nhiệm không được xác định rõ sẽ dẫn đến nhiều khó khăn cho tổ chức đấu giá trong quá trình thực hiện.

Bà Hạnh nêu rõ, phương án đấu giá là cơ sở pháp lý quan trọng nhất để tổ chức đấu giá xây dựng kế hoạch thực hiện và ký kết hợp đồng dịch vụ đấu giá. Trong phương án cần quy định đầy đủ, chi tiết các điều kiện tham gia, đối tượng được tham gia cũng như các tiêu chí đánh giá nhà đầu tư. Trường hợp người có tài sản không quy định rõ mà lại yêu cầu tổ chức đấu giá tự đặt ra điều kiện cho khách hàng thì tổ chức đấu giá rất khó thực hiện, thậm chí có quyền từ chối vì không có căn cứ pháp lý.

Một vấn đề khác được bà Đỗ Thị Hồng Hạnh đặt ra là việc kiểm soát năng lực, kinh nghiệm của nhà đầu tư tham gia đấu giá các dự án lớn.

Theo bà Hạnh, thực tế hiện nay có tình trạng sau khi thông báo đấu giá được công bố thì chỉ vài ngày sau đã xuất hiện các doanh nghiệp mới thành lập để tham gia đấu giá. Mục tiêu của một số trường hợp không phải để trực tiếp đầu tư, triển khai dự án mà nhằm mục đích chuyển nhượng dự án sau khi trúng đấu giá.

“Có những dự án được chuyển nhượng qua nhiều vòng, thậm chí từ 5-7 lần, làm giá trị dự án bị đẩy lên rất cao nhưng thực tế lại không được đưa vào khai thác, sử dụng. Điều này không chỉ gây lãng phí nguồn lực xã hội mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các hành vi lừa đảo hoặc giao dịch khi chưa đủ điều kiện pháp lý” – bà Hạnh nêu.

Do đó, bà Hạnh đề nghị nghiên cứu quy định chặt chẽ hơn về năng lực và kinh nghiệm của nhà đầu tư tham gia đấu giá các dự án có quy mô lớn. Chẳng hạn, nhà đầu tư cần chứng minh đã từng thực hiện các dự án tương tự hoặc có quy mô tương đương khoảng 50 -70% giá trị dự án đang đấu giá. Đồng thời, trao quyền cho địa phương xem xét, quyết định các tiêu chí cụ thể trên cơ sở đặc điểm của từng loại tài sản và yêu cầu quản lý tại địa phương.