Sửa đổi quy định về hàng hải, đường thủy, thúc đẩy phát triển kinh tế biển

(BKTO) - Không chỉ cắt giảm các thủ tục hành chính, Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) còn bổ sung quy định về phát triển xanh và bền vững, các quy định về kết nối với hệ thống dữ liệu quốc gia và ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành, tạo cơ sở pháp lý để thúc đẩy phát triển kinh tế biển.

Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) được xây dựng theo hướng hợp nhất, tinh gọn và hiện đại hóa các quy định về hàng hải, đường thủy nội địa; đồng thời tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. 

Trao đổi với Báo Kiểm toán, đại diện Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (Bộ Xây dựng) cho biết, Dự án Bộ luật được xây dựng trên cơ sở hợp nhất Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2015, Luật Giao thông đường thủy nội địa năm 2004 và các sửa đổi, bổ sung, do vậy, nội dung các quy định đều đã được kế thừa, điều chỉnh cho phù hợp với nguyên tắc chỉ quy định những vấn đề khung, những vấn đề có tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội.

Dự thảo gồm 19 chương, 156 điều, kế thừa và phát triển các quy định đã được áp dụng ổn định, hiệu quả, được thực tiễn kiểm nghiệm; đồng thời bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của Việt Nam với tư cách thành viên các công ước quốc tế về hàng hải.

Nhiều nội dung được đề xuất sửa đổi, hoàn thiện

Theo đại diện Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam sửa đổi các quy định liên quan đến kết cấu hạ tầng, tái cấu trúc toàn diện các quy định về kết cấu hạ tầng hàng hải và đường thủy nội địa (quy hoạch, đầu tư, khai thác, bảo trì, bảo vệ kết cấu hạ tầng,...) trên cơ sở kế thừa quy định hiện hành, đồng thời khắc phục tình trạng phân tán, chồng chéo giữa hai hệ thống pháp luật hiện hành.

Sửa đổi các quy định về quản lý tàu thuyền theo hướng thống nhất chế độ pháp lý. Các quy định về chung về phân loại, đăng ký, đăng kiểm, cấp giấy chứng nhận,... được áp dụng chung cho cả tàu biển và tàu thủy nội địa

Sửa đổi các quy định về quản lý thuyền viên và người điều khiển phương tiện theo hướng chuẩn hóa tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề và trách nhiệm pháp lý áp dụng chung cho tàu biển và tàu sông, cập nhật tiêu chuẩn, điều kiện và quản lý thuyền viên. Các quy định này được xây dựng theo hướng tiệm cận chuẩn quốc tế đối với thuyền viên tàu biển, đồng thời vẫn phù hợp với điều kiện thực tế trong nước.

Sửa đổi, bổ sung các quy định về vận tải và dịch vụ vận tải như quyền vận tải nội địa, hợp đồng vận tải bằng đường biển, thời hiệu khởi kiện đối với hàng hóa, các quy định liên quan đến bảo hiểm hàng hải và tổn thất chung; hoa tiêu hàng hải; dịch vụ đại lý tàu biển, lai dắt tàu biển...

Sửa đổi đối với các quy định về an toàn, an ninh, tìm kiếm cứu nạ, cứu hộ và ứng phó sự cố khẩn cấp theo hướng thống nhất quy trình, tăng cường tính minh bạch, khách quan, làm rõ trách nhiệm và bảo đảm cơ chế phối hợp giữa các lực lượng chức năng.

Bổ sung nhiều quy định mới phù hợp với xu thế phát triển

Dự thảo Bộ luật cũng bổ sung một số nội dung về phát triển xanh và bền vững, các quy định về xây dựng cơ sở dữ liệu ngành, kết nối với hệ thống dữ liệu quốc gia và ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành.

Bổ sung cơ chế quản lý thống nhất các điểm kết nối giữa hạ tầng giao thông vận tải đường thủy với hạ tầng giao thông khác (đường bộ, đường sắt, cảng hàng không, cảng cạn,...) nhằm bảo đảm tính đồng bộ của mạng lưới vận tải quốc gia; quy định về cơ chế điều phối phát triển hệ thống cảng, bến theo mạng lưới.

Bên cạnh đó, bổ sung nguyên tắc quản lý theo cụm cảng, chuỗi cảng và vai trò chức năng của từng loại cảng trong mạng lưới vận tải thủy, thay vì chỉ quản lý từng cảng, bến nhằm khắc phục tình trạng phát triển manh mún, cạnh tranh không lành mạnh và thiếu định hướng dài hạn trong phát triển hệ thống cảng, bến.

Đặc biệt, Dự thảo Bộ luật bổ sung quy định về công nghiệp tàu thủy, tạo cơ sở pháp lý cho phát triển ngành; các quy định về đăng kiểm tàu biển, tàu sông, thuyền viên tàu biển, tàu sông đảm bảo phù hợp với đặc thù hoạt động thực tế.

Trước xu thế chuyển đổi số hiện nay, Dự thảo Bộ luật bổ sung quy định về quản lý dữ liệu và hồ sơ điện tử của thuyền viên và người điều khiển phương tiện, tạo nền tảng cho quản lý hiện đại, giảm thủ tục giấy tờ và tăng khả năng kiểm soát an toàn.

Bổ sung quy định về các loại hình hoạt động dịch vụ phục vụ vui chơi giải trí, du lịch, tàu lặn, thủy phi cơ và các loại hình dịch vụ khác trong vùng biển Việt Nam; bổ sung quy định về quyền vận tải thủy nội địa, quyền cung ứng dịch vụ tại vùng biển Việt Nam trên cơ sở nội luật từ Công ước Luật biển 1982 nhằm bảo đảm quyền, chủ quyền quốc gia có biển theo thông lệ quốc tế và để bảo vệ quyền lợi cho đội tàu mang cờ quốc tịch Việt Nam và doanh nghiệp Việt Nam.

Dự thảo cũng tiếp tục bảo đảm các nghĩa vụ của Việt Nam với tư cách thành viên các công ước quốc tế về hàng hải, trong đó có các quy định về hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển, đăng ký và quốc tịch tàu biển, trách nhiệm của quốc gia mà tàu mang cờ, an toàn sinh mạng con người trên biển, an ninh hàng hải, tiêu chuẩn chuyên môn của thuyền viên và phòng ngừa ô nhiễm môi trường biển.

“Việc tinh gọn được thực hiện trên cơ sở kế thừa những quy định đã được áp dụng ổn định, hiệu quả và được thực tiễn kiểm nghiệm. Đồng thời, Dự thảo lược bỏ những quy định không còn phù hợp, các nội dung trùng lặp giữa hai luật và những quy định mang tính kỹ thuật để giao Chính phủ quy định chi tiết” - lãnh đạo Cục cho biết; đồng thời cho rằng, khi được triển khai, các quy định mới sẽ góp phần thể chế hóa chủ trương phát triển kinh tế biển theo Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

Theo đại diện Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đang được hoàn thiện, kỳ vọng tạo khuôn khổ pháp lý thống nhất từ sông ra biển. Trước khi trình Quốc hội xem xét thông qua, Cục sẽ tiếp tục rà soát để các chính sách mới thực sự khơi thông nguồn lực, từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. 

Theo dự kiến, cùng với Bộ luật và các văn bản quy định chi tiết, 54 thủ tục hành chính trong lĩnh vực này sẽ được bãi bỏ, 46 thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung và không phát sinh thủ tục mới. Số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cũng được cắt giảm tối đa 7/9 ngành, nghề.