Tổng công ty Quản lý bay vi phạm Luật Phòng, chống tham nhũng

(BKTO) - Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (Bộ Xây dựng) và nhiều đơn vị trực thuộc không thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản lương, thưởng và khoản chi có tính chất thường xuyên, vi phạm khoản 1, Điều 29 Luật Phòng, chống tham nhũng.

Thông tin được nêu trong Thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành quy định của pháp luật trong quản lý, sử dụng vốn và tài sản tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM).

Theo kết luận thanh tra, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý, sử dụng vốn và tài sản tại VATM và nhiều đơn vị thành viên vẫn còn những tồn tại, hạn chế.

VATM được thành lập ngày 25/6/2010 và được tổ chức theo mô hình công ty mẹ - con, do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Đáng chú ý, kết quả thanh tra chỉ ra nhiều tồn tại trong công tác lập kế hoạch sản xuất kinh doanh, quản lý chi phí, thanh toán, sử dụng đất, tài sản công và đầu tư xây dựng. Theo đó, giai đoạn từ năm 2023 đến ngày 30/11/2025, VATM cùng các đơn vị hạch toán phụ thuộc và Công ty TNHH Kỹ thuật Quản lý bay (Attech) đã chi bằng tiền mặt các khoản lương, thưởng và khoản chi khác có tính chất thường xuyên với tổng giá trị gần 320 tỷ đồng. 

Trong đó, năm 2023, cơ quan Tổng công ty chi tiền mặt để thanh toán là hơn 30,7 tỷ đồng; năm 2024 là hơn 45 tỷ đồng; 9 tháng năm 2025 là hơn 28,6 tỷ đồng.

Việc dùng tiền mặt bị thanh tra đánh giá là “vi phạm khoản 1 Điều 29 Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018” - Kết luận thanh tra nêu rõ.

Theo quy định của luật tại thời điểm đó, VATM phải thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản lương, thưởng và khoản chi khác có tính chất thường xuyên.

Thanh tra Chính phủ cho rằng trách nhiệm thuộc về Ban Tổng giám đốc, Ban Tài chính VATM, Ban Lãnh đạo, Phòng tài chính và các đơn vị liên quan.

Đối với Quỹ phát triển khoa học và công nghệ tại Attech, đến ngày 30/11/2025 số dư gần 5 tỷ đồng. Chỉ một tháng sau, Attech đã kết chuyển 1,9 tỷ đồng vào thu nhập khác nhưng chưa hoạch toán, phân phối và nộp về VATM số tiền 3 tỷ đồng còn lại. 

Sử dụng đất, tài sản công cho thuê không đúng mục đích

Công ty Quản lý Bay miền Bắc và miền Nam sử dụng một số tài sản công gắn liền với đất gồm sân cầu lông, sân tennis và một số vị trí lắp đặt thiết bị để cho thuê.

Tổng số thu từ hoạt động này là 3,1 tỷ đồng, hưởng chênh lệch 1,8 tỷ đồng. Số còn lại khi trừ thuế thu nhập doanh nghiệp và lợi nhuận đã phân phối là 844 triệu đồng. Thanh tra đánh giá, các đơn vị trên sử dụng đất, tài sản công để cho thuê là không đúng mục đích sử dụng đất, vi phạm quy định của Luật Đất đai.

“Trách nhiệm thuộc về Ban Tổng giám đốc, Ban Kế hoạch - đầu tư VATM, Ban Lãnh đạo và các tổ chức, cá nhân có liên quan". 

Vi phạm trong công tác đầu tư, xây dựng

Qua kiểm tra tại 14 dự án, Kết luận thanh tra chỉ rõ, một số Báo cáo nghiên cứu khả thi không có đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội…, vi phạm Luật Xây dựng năm 2014.

Một số dự án phải điều chỉnh nhiều lần, trong đó dự án cơ sở làm việc Công ty Quản lý bay miền Trung phải điều chỉnh, bổ sung 8 lần. Một số nội dung điều chỉnh chủ yếu là kéo dài tiến độ nhưng hồ sơ chưa chứng minh trường hợp được điều chỉnh dự án.

Theo kế hoạch giai đoạn 2021-2025, VATM được giao đầu tư 193 dự án với tổng mức điều chỉnh hơn 11.845 tỷ đồng và kế hoạch giải ngân 5.944 tỷ đồng. Tiền từ nguồn vốn quỹ đầu tư phát triển, khấu hao tài sản cố định và vốn vay thương mại.

Cơ sở dự phòng tại chỗ cho Trung tâm kiểm soát không lưu (ACC) Hà Nội lẽ ra phải được triển khai đầu tư đến năm 2020 theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Nhưng tại thời điểm thanh tra, VATM chưa đầu tư cơ sở này.

VATM còn sử dụng giấy phép quy hoạch đã hết hiệu lực làm căn cứ phê duyệt dự án Trung tâm kiểm soát không lưu Hồ Chí Minh.

Việc xác định tổng mức đầu tư và dự toán chi phí thiết bị cũng bị thanh tra chỉ ra một số tồn tại. Một số hạng mục xây lắp, thiết bị được xác định trên cơ sở báo giá, không được xác định đầy đủ trên cơ sở khối lượng công việc, đơn giá. Một số thiết bị không có đủ báo giá để so sánh, lựa chọn…

Việc sử dụng báo giá hết hiệu lực và báo giá cao hơn đáng kể so với kết quả lựa chọn nhà thầu làm căn cứ xác định tổng mức đầu tư chưa bảo đảm nguyên tắc chi phí đầu tư xây dựng phù hợp với mặt bằng giá thị trường, vi phạm quy định Luật Xây dựng.

Đặc biệt, nhiều giá trúng thầu thiết bị giảm 33 - 44% so với giá ban đầu được xác định. Ví dụ, dự toán chi phí thiết bị chuyên ngành quản lý bay, số tiền được lập là 807 tỷ đồng. Nhưng sau đấu thầu, giá trúng thầu giảm khoảng 29% so với dự toán được phê duyệt.

Sau khi chỉ ra các tồn tại, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Xây dựng và VATM rà soát, khắc phục các tồn tại, hạn chế, vi phạm. 

Về xử lý kinh tế, kết luận thanh tra chỉ rõ: VATM cùng các đơn vị trực thuộc VATM và Attech thực hiện thu hồi, nộp ngân sách Nhà nước khoảng 4 tỷ đồng./.