TP. Hồ Chí Minh: Tăng cường “lá chắn” bảo vệ học đường trước thuốc lá thế hệ mới

(BKTO) - Trước sự xuất hiện ngày càng phổ biến của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới, TP. Hồ Chí Minh đang tăng cường nhiều giải pháp nhằm bảo vệ học sinh, xây dựng môi trường giáo dục không khói thuốc.

Đưa phòng, chống tác hại thuốc lá thành việc làm thường xuyên trong trường học

Thuốc lá thế hệ mới đang đặt ra những thách thức không nhỏ đối với công tác bảo vệ sức khỏe học sinh. Với hình thức nhỏ gọn, bắt mắt và nhiều biến thể, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng dễ tạo sự tò mò ở lứa tuổi thanh thiếu niên.

Tuy nhiên, đằng sau “vỏ bọc” ấy tiềm ẩn những nguy cơ đối với sức khỏe con người. Đáng lo ngại hơn, sự xuất hiện của các hình thức mua bán trên mạng xã hội và môi trường trực tuyến khiến việc kiểm soát càng trở nên phức tạp.

Trong bối cảnh đó, bảo vệ học sinh trước tác hại của thuốc lá không thể chỉ dừng lại ở những lời cảnh báo. Nhà trường cần trở thành “tuyến phòng vệ” quan trọng, nơi học sinh được trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện nguy cơ và có khả năng nói không với thuốc lá.

Theo Kế hoạch thực hiện Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại của thuốc lá đến năm 2030 của ngành Giáo dục và Đào tạo TP. Hồ Chí Minh, mục tiêu đến năm 2030, 100% cơ sở giáo dục phải thực hiện nghiêm các quy định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá; 100% trường học tổ chức truyền thông nâng cao kiến thức về tác hại của thuốc lá và ý thức chấp hành quy định cấm hút thuốc. Thành phố cũng đặt mục tiêu 100% cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh, học viên không sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, shisha và các sản phẩm thuốc lá khác trong trường học; 100% cơ sở giáo dục không khói thuốc.

Để đạt được các mục tiêu ấy, một trong những yêu cầu quan trọng được Thành phố chỉ ra là đưa công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá trở thành nhiệm vụ thường xuyên của từng cơ sở giáo dục.

Theo đó, các trường học trên địa bàn Thành phố được yêu cầu thành lập hoặc kiện toàn Ban Chỉ đạo phòng, chống tác hại của thuốc lá; xây dựng kế hoạch hoạt động hằng năm; phân công rõ trách nhiệm của từng bộ phận. Đặc biệt, quy định “Cấm hút thuốc” được đưa vào nội quy, quy chế nội bộ và áp dụng đối với cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh cũng như khách đến làm việc.

Cùng với việc duy trì biển “Cấm hút thuốc”, “Trường học không khói thuốc” tại các vị trí phù hợp, ngành giáo dục và đào tạo TP. Hồ Chí Minh tiếp tục chú trọng đổi mới cách truyền thông; thay vì chỉ cung cấp thông tin một chiều, nội dung về tác hại của thuốc lá được đưa vào các hoạt động ngoại khóa, sinh hoạt dưới cờ, hội thi, tập huấn, chương trình phát thanh học đường... Các hình thức truyền thông trên website, mạng xã hội, poster, tờ rơi cũng được sử dụng để tiếp cận học sinh phù hợp hơn với từng lứa tuổi.

Song song với đó, các cơ sở giáo dục được yêu cầu nâng cao năng lực cho giáo viên trong truyền thông, giáo dục sức khỏe; đưa nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá, nhất là thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng vào hoạt động ngoại khóa dành cho học sinh. Từ đó, giúp các em học sinh hiểu rõ tác hại của thuốc lá, nhận diện được nguy cơ và có khả năng từ chối khi bị rủ rê.

Bên cạnh hoạt động trong năm học, việc truyền thông còn được lồng ghép vào sinh hoạt hè, trại hè, hoạt động vui chơi, giải trí và các chương trình dành cho thanh thiếu niên. Mục tiêu là duy trì việc giáo dục, phòng ngừa trong nhiều môi trường khác nhau, không để công tác này bị ngắt quãng sau giờ học.

Phối hợp nhà trường, gia đình và xã hội để ngăn nguy cơ từ sớm

Một trường học không khói thuốc sẽ khó được xây dựng bền vững nếu các giải pháp chỉ dừng lại trong khuôn viên nhà trường. Bởi ngoài giờ học, học sinh vẫn có thể tiếp xúc với thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới tại khu vực xung quanh trường, trong cộng đồng và trên môi trường mạng.

Vì vậy, ngành Giáo dục và Đào tạo TP. Hồ Chí Minh yêu cầu các cơ sở giáo dục tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương trong quản lý các cơ sở kinh doanh thuốc lá gần trường học; đồng thời vận động các cơ sở kinh doanh này cam kết không bán thuốc lá, thuốc lá điện tử và các sản phẩm có nguy cơ gây nghiện cho học sinh, học viên. Đây là một giải pháp cần thiết nhằm thu hẹp những “khoảng trống” trong công tác phòng ngừa.

Sự phối hợp cũng cần được mở rộng đến gia đình. Chính sự quan tâm, trò chuyện và cách ứng xử của người lớn có ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức của trẻ. Nhà trường là nơi cung cấp kiến thức và hình thành kỹ năng; gia đình tạo nền tảng về nhận thức và thói quen; chính quyền cùng các lực lượng chức năng góp phần kiểm soát môi trường xung quanh. Khi ba “vòng bảo vệ” này được kết nối chặt chẽ, việc ngăn thuốc lá xâm nhập học đường mới có thể đạt hiệu quả lâu dài.

Việc xây dựng môi trường không khói thuốc cũng được TP. Hồ Chí Minh xác định là một phần trong tiêu chí xây dựng trường học hạnh phúc. Đây là cách tiếp cận có ý nghĩa, bởi một trường học hạnh phúc trước hết phải là nơi học sinh được học tập và phát triển trong môi trường an toàn, lành mạnh.

Phòng, chống tác hại của thuốc lá là quá trình bền bỉ, được bắt đầu từ quy định rõ ràng, duy trì bằng hoạt động giáo dục thường xuyên và củng cố bằng sự đồng hành của gia đình, cộng đồng. Một môi trường học đường không khói thuốc sẽ không thể hình thành trong ngày một ngày hai, nhưng mỗi tiết học ngoại khóa thiết thực, mỗi giáo viên được trang bị thêm kiến thức, mỗi phụ huynh làm gương cho con và mỗi điểm kinh doanh chấp hành nghiêm quy định... đều góp thêm một “lớp bảo vệ” cho học sinh. Đó cũng là mục tiêu mà ngành Giáo dục và Đào tạo TP. Hồ Chí Minh đang hướng tới: Không chỉ ngăn chặn hành vi sử dụng thuốc lá trong trường học, mà quan trọng hơn là giúp học sinh hình thành ý thức và kỹ năng tự bảo vệ mình, từng bước xây dựng một thế hệ trẻ nói không với thuốc lá và một môi trường giáo dục thực sự an toàn, không khói thuốc./.