Xây dựng thị trường chứng khoán công khai, minh bạch, theo chuẩn quốc tế

(BKTO) - Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định, để huy động được nguồn lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong kỳ mới, Luật Chứng khoán được sửa đổi, bổ sung nhằm hướng đến xây dựng thị trường chứng khoán công khai, minh bạch, hoạt động hiệu quả và theo chuẩn quốc tế. Trong đó, nội dung xuyên suốt của Luật là bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư và của các thành viên thị trường.

Bảo vệ tài sản, quyền lợi của nhà đầu tư

Sáng 28/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khoá XVI, các đại biểu thảo luận tại Hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Qua thảo luận, các đại biểu Quốc hội đã góp ý, đề xuất nhiều giải pháp chiến lược nhằm khơi thông dòng vốn, bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư và bảo đảm an toàn hệ thống.

Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Hải Nam (Đoàn TP. Huế) đề nghị nghiên cứu hoàn thiện quy định về chào bán chứng khoán ra công chúng và quy định về thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Để tạo thuận lợi cho quá trình thoái vốn, đại biểu đề nghị phân biệt rõ giữa việc công khai thông tin chào bán và bản chất của cuộc chào bán; đồng thời phân định giữa phát hành thêm cổ phần để tăng vốn và chuyển nhượng cổ phần hiện hữu trong hoạt động thoái vốn. Theo đại biểu, thoái vốn là giao dịch giữa chủ sở hữu hiện hữu và nhà đầu tư mới, không làm thay đổi vốn điều lệ của doanh nghiệp mục tiêu.

Đại biểu cũng đề nghị bảo đảm tính đồng bộ giữa pháp luật chứng khoán và pháp luật về quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp, trên cơ sở bảo vệ tài sản công và duy trì tính minh bạch của thị trường. Theo đó, tạo điều kiện để doanh nghiệp đang thua lỗ vẫn có thể công khai thông tin nhằm thu hút nhiều nhà đầu tư tham gia đấu giá cạnh tranh, góp phần thu hồi tối đa giá trị vốn đầu tư, tránh lãng phí nguồn lực nhà nước, đồng thời bảo vệ nhà đầu tư.

Cùng với đó, đại biểu đề xuất bổ sung cơ chế bảo vệ nhà đầu tư. Theo đó, khi cho phép công bố thông tin rộng rãi để đấu giá thoái vốn tại doanh nghiệp có một phần vốn nhà nước đang thua lỗ, bản công bố thông tin phải có cảnh báo rõ ràng về tình trạng thua lỗ của doanh nghiệp, giúp nhà đầu tư nhận diện và tự chịu trách nhiệm về rủi ro khi tham gia đấu giá.

Theo đại biểu, mục tiêu hoàn thiện hướng tới tạo hành lang pháp lý về chứng khoán theo hướng thông thoáng, đồng bộ, vừa tạo thuận lợi cho hoạt động huy động vốn và thoái vốn nhà nước, vừa bảo đảm công khai, minh bạch và an toàn cho nhà đầu tư.

Đồng quan điểm, đại biểu Bùi Xuân Hải - TP. Hải Phòng nhấn mạnh, mục tiêu cơ bản nhất của thị trường chứng khoán là thu hút nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Điều này đòi hỏi Luật phải bảo vệ được nhà đầu tư và xây dựng một thị trường minh bạch, hoạt động hiệu quả.

Tuy nhiên, đại biểu chỉ rõ, các chính sách tại Điều 6 Dự thảo Luật hiện tại vẫn chưa đề cập đầy đủ đến nguyên tắc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư để tạo dựng niềm tin vững chắc. Đại biểu đề xuất bổ sung thêm một khoản, khẳng định Nhà nước có chính sách và biện pháp phù hợp để bảo vệ các quyền, lợi ích chính đáng của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán.

Đại biểu Trần Anh Tuấn (Đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh) chỉ rõ, Luật Chứng khoán hiện hành quy định ngân hàng muốn đăng ký hoạt động lưu ký phải đáp ứng các điều kiện về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu, kinh doanh có lãi trong năm gần nhất, có địa điểm và trang thiết bị phục vụ hoạt động lưu ký. Dự thảo Luật đã bỏ 3 điều kiện này nhằm cắt giảm giấy phép, đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Đồng tình chủ trương này song đại biểu đề nghị cân nhắc thêm đối với yêu cầu về an toàn vốn tối thiểu. Theo đó, có thể nghiên cứu cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước nhằm kiểm tra điều kiện an toàn vốn của ngân hàng.

Đồng thời, nghiên cứu quy định Ngân hàng Nhà nước kịp thời thông báo cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước khi ngân hàng đăng ký hoạt động lưu ký có dấu hiệu thuộc diện can thiệp sớm hoặc bị kiểm soát đặc biệt, qua đó hạn chế những rủi ro có thể ảnh hưởng đến tài sản của nhà đầu tư.

Đối với mô hình Sở Giao dịch chứng khoán, Dự thảo không tiếp tục quy định cứng mô hình một sở giao dịch và các công ty con, mà giao Thủ tướng Chính phủ quyết định mô hình cụ thể. Đại biểu Trần Anh Tuấn tán thành cách tiếp cận này và đề nghị bổ sung các nguyên tắc định hướng để bảo đảm việc lựa chọn mô hình phù hợp.

Từ kinh nghiệm quốc tế, đại biểu đề nghị bổ sung một số nguyên tắc định hướng đối với mô hình Sở Giao dịch chứng khoán trong tương lai như: hạ tầng giao dịch phải thống nhất, vận hành liên tục; chức năng giám sát giao dịch phải được tổ chức độc lập với hoạt động kinh doanh của sở; việc tổ chức lại thị trường không được làm gián đoạn giao dịch hoặc ảnh hưởng đến quyền lợi của các thành viên thị trường và nhà đầu tư.

Khơi thông nguồn vốn dài hạn, lấy quyền lợi nhà đầu tư làm trung tâm

Giải trình, tiếp thu và làm rõ ý kiến của các đại biểu Quốc hội tại Phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, về nguyên tắc chung trong xây dựng và hoàn thiện Dự án Luật, yêu cầu rất quan trọng là làm sao phải huy động được nguồn lực để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong kỳ mới, với yêu cầu đặt ra là tăng trưởng hai con số.

Để đạt được mục tiêu huy động vốn khoảng 40%GDP, thị trường chứng khoán đóng vai trò là một trong những kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế.

Muốn vậy, thị trường chứng khoán phải được xây dựng theo hướng công khai, minh bạch, hoạt động hiệu quả và theo chuẩn quốc tế. “Quan trọng nhất của việc xây dựng Luật này chính là bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư và của các thành viên thị trường. Nội dung này được thể hiện xuyên suốt trong các quy định của Dự thảo Luật, đặc biệt là việc bảo vệ nhà đầu tư nhỏ lẻ”- Bộ trưởng nhấn mạnh.

Với sự nỗ lực không ngừng, thị trường chứng khoán Việt Nam đã được tổ chức xếp hạng thị trường FTSE Russell nâng hạng từ cận biên lên mới nổi thứ cấp. Trên thế giới hiện nay có ba tổ chức xếp hạng thị trường uy tín nhất gồm FTSE Russell, MSCI và S&P Dow Jones. Cơ quan quản lý đang tiếp tục làm việc với MSCI để tiếp tục đánh giá và xếp hạng thị trường. Việc nâng hạng sẽ đồng nghĩa với việc thu hút các quỹ đầu tư quốc tế tham gia vào thị trường vì an tâm với tính công khai, minh bạch và chuẩn mực.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, xuyên suốt quá trình soạn thảo là mục tiêu cải cách thủ tục hành chính để tạo điều kiện cho thị trường phát triển nhưng không đồng nghĩa với việc hạ tiêu chuẩn. Nhiều thủ tục hành chính đã được sửa đổi, bổ sung để đáp ứng yêu cầu phát triển mới và phù hợp với các luật pháp đã ban hành, trong đó mục tiêu quan trọng nhất vẫn là bảo đảm quyền lợi của nhà đầu tư và nhân dân.

Liên quan đến điều kiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Dự thảo Luật quy định rõ về báo cáo của cơ quan kiểm toán độc lập được phép hành nghề xác nhận chấp nhận toàn phần hoặc chấp nhận ngoại trừ nhưng phần ngoại trừ đó phải không ảnh hưởng đến điều kiện chào bán.

Kiểm toán độc lập có bốn loại ý kiến gồm: chấp nhận toàn phần, chấp nhận từng phần, ý kiến từ chối và ý kiến phản đối.

Bộ trưởng cho biết, trước đây điều kiện chào bán yêu cầu ý kiến kiểm toán chấp nhận toàn phần. Quy định sửa đổi mở rộng khả năng chấp nhận ý kiến kiểm toán có ngoại trừ từng phần, nhưng không ảnh hưởng đến tiêu chuẩn niêm yết và phải được kiểm toán xác nhận, đáp ứng linh hoạt thông qua hợp đồng dịch vụ giữa tổ chức chào bán và cơ quan kiểm toán.