Hơn 492 triệu lượt người tham dự các hoạt động phổ biến pháp luật

(BKTO) - Sau hơn 13 năm triển khai Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, hoạt động đưa pháp luật đến với người dân đã được tổ chức trên phạm vi rộng, với nhiều hình thức và lực lượng tham gia.

Báo cáo của Bộ Tư pháp về tổng kết thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật cho thấy, tính đến tháng 6/2026, cả nước đã tổ chức hơn 3,6 triệu buổi phổ biến pháp luật trực tiếp, ghi nhận hơn 490 triệu lượt người tham dự. Cùng với đó, hơn 277,1 triệu tài liệu phổ biến pháp luật được phát hành với gần 2 triệu tài liệu được dịch sang tiếng dân tộc thiểu số hoặc tiếng nước ngoài.

Những con số này phản ánh quy mô đáng kể của hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật trong hơn một thập niên. Pháp luật không chỉ được truyền tải qua các văn bản quy phạm pháp luật mà còn thông qua những buổi tuyên truyền trực tiếp, tài liệu phục vụ học tập, trao đổi và hướng dẫn. Đây là nền tảng quan trọng để người dân tiếp cận thông tin về quyền, nghĩa vụ, chính sách và các quy định điều chỉnh đời sống xã hội.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, quy mô triển khai lớn chưa đủ để khẳng định hiệu quả cuối cùng, bởi một lượt tham dự không đồng nghĩa với một người tham dự duy nhất. Một người có thể tham gia nhiều buổi phổ biến pháp luật trong các thời điểm khác nhau; ngược lại, có người chưa từng được tiếp cận thông tin phù hợp với nhu cầu của mình. Vì vậy, số lượt người tham dự là chỉ số phản ánh mức độ tổ chức hoạt động, không thể được hiểu trực tiếp là số người đã được trang bị đầy đủ kiến thức pháp luật.

Tương tự, số lượng tài liệu được phát hành chưa cho biết tài liệu có đến đúng đối tượng hay không, người nhận có đọc và hiểu hay không, cũng như nội dung có được sử dụng khi phát sinh tình huống pháp lý trong thực tế hay không. Một tài liệu có thể được phát đến nhiều địa bàn nhưng vẫn khó phát huy tác dụng nếu ngôn ngữ, cách trình bày hoặc ví dụ minh họa chưa phù hợp với người sử dụng. Ngược lại, một tài liệu ngắn gọn, đúng vấn đề, có hướng dẫn rõ ràng về thủ tục và địa chỉ liên hệ có thể đem lại giá trị thiết thực hơn trong những tình huống cụ thể.

Từ thực tế đó, yêu cầu đặt ra là cần nhìn nhận kết quả phổ biến, giáo dục pháp luật theo nhiều tầng nấc. Đầu tiên là mức độ bao phủ, sau đó là mức độ tiếp nhận và cuối cùng khả năng vận dụng.

Để nâng cao chất lượng, việc xây dựng kế hoạch phổ biến pháp luật cần bắt đầu từ nhu cầu thực tế của người dân. Cùng một quy định pháp luật nhưng cách giải thích cho cán bộ thực thi, người lao động, người dân ở khu vực nông thôn hay đồng bào dân tộc thiểu số có thể phải khác nhau. Nội dung cần ưu tiên những vấn đề người dân thường gặp; phương thức truyền tải phải phù hợp với khả năng tiếp nhận; đồng thời cần có cơ chế giải đáp những nội dung còn chưa rõ.

Bên cạnh đó, đánh giá hiệu quả cần quan tâm hơn đến phản hồi của người tham dự, khả năng nhận biết thủ tục, mức độ tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ pháp lý và những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện. Các chỉ số này không thay thế số liệu về quy mô hoạt động, mà bổ sung một lớp thông tin quan trọng để cơ quan quản lý hiểu được hoạt động đã tạo ra kết quả gì.

Hơn 492 triệu lượt người tham dự là một dấu mốc về quy mô triển khai, nhưng không nên là điểm kết thúc của việc đánh giá. Giá trị cuối cùng của phổ biến, giáo dục pháp luật phải được nhìn từ khả năng biến thông tin thành hiểu biết, biến hiểu biết thành hành động đúng pháp luật, góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Do đó, chuyển trọng tâm từ số lượng hoạt động sang chất lượng tiếp nhận và khả năng vận dụng chính là yêu cầu cần được đặt ra trong giai đoạn tiếp theo./.