Lâm Đồng chủ động chuyển sang triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn mới

(BKTO) - Ngay khi khung pháp lý cho giai đoạn mới được ban hành, tỉnh Lâm Đồng đã nhanh chóng kiện toàn bộ máy, lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh để điều hành thống nhất Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) giai đoạn 2026-2035. Trước những thách thức về giải ngân vốn và yêu cầu điều phối nguồn lực trên địa bàn rộng lớn, địa phương đang tập trung xử lý tồn đọng, chuẩn bị các điều kiện thực hiện cho giai đoạn tới. Phóng viên Báo Kiểm toán đã có cuộc trao đổi với ông Lê Quang Dần - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng - xung quanh nội dung này.

Thưa ông, sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, công tác kiện toàn bộ máy tổ chức và xây dựng thể chế để triển khai các CTMTQG đã được tỉnh thực hiện như thế nào?

Lâm Đồng hiện có diện tích tự nhiên 24.233,07 km², gồm 124 xã, phường, đặc khu, trong đó có 103 xã. Toàn tỉnh có 2.773 thôn, tổ dân phố; dân số khoảng 3,87 triệu người, với 49/54 dân tộc cùng sinh sống, trong đó, hơn 683.000 người là đồng bào dân tộc thiểu số, chiếm 17,6%. Đây vừa là tiềm năng phát triển, vừa đặt ra yêu cầu lớn về điều phối nguồn lực và bảo đảm người dân ở các vùng, miền đều được thụ hưởng chính sách.

Ngày 08/7/2026, Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh đã thành lập Ban Chỉ đạo các CTMTQG theo Quyết định số 3390/QĐ-UBND và ban hành quy chế hoạt động. Các sở, ngành được phân công đầu mối theo lĩnh vực, phối hợp tham mưu cơ chế, chính sách, kế hoạch và phân bổ nguồn vốn. Khung văn bản thuộc thẩm quyền địa phương đã cơ bản được hình thành để tổ chức thực hiện; đồng thời, tỉnh tiếp tục rà soát, hoàn thiện cho phù hợp quy định mới.

Tiếp đó, ngay khi khung pháp lý Trung ương được ban hành, bao gồm Nghị quyết số 46/2026/QH16 của Quốc hội, Nghị định số 387/2026/NĐ-CP và Quyết định số 1966/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Lâm Đồng đã chủ động hoàn thiện thể chế để triển khai CTMTQG giai đoạn 2026-2035.

 Ngày 21/10, Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mười đã ký ban hành Quyết định số 5073/QĐ-UBND thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện CTMTQG phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035 tỉnh Lâm Đồng, tạo nền tảng điều hành thống nhất và hiệu quả.

Cùng với công tác hoàn thiện thể chế và nhanh chóng thành lập Ban Chỉ đạo, ông có thể thông tin cụ thể về tiến độ thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm, kế hoạch phân bổ vốn trung hạn giai đoạn 2026-2030 cũng như tình hình giải ngân nguồn vốn năm 2026 tính đến thời điểm hiện tại?

Trong 28 nhiệm vụ trọng tâm được giao năm 2026 để thực hiện CTMTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tỉnh đã hoàn thành 22 nhiệm vụ, đạt 78,57%; 6 nhiệm vụ còn lại đang tiếp tục triển khai. Tổng kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách nhà nước giai đoạn 2026-2030 là 5.778.463 triệu đồng, trong đó, ngân sách trung ương 2.438.170 triệu đồng, ngân sách địa phương 3.340.293 triệu đồng.

Kế hoạch vốn năm 2026 là 843.409 triệu đồng, gồm vốn đầu tư phát triển 614.233 triệu đồng và vốn sự nghiệp 229.176 triệu đồng. Có 124/124 địa phương đã có quyết định phân bổ, riêng phường Phú Thủy và Phan Thiết chỉ phân bổ vốn sự nghiệp. Lũy kế giải ngân vốn giao năm 2026 đạt 85.837/843.409 triệu đồng, tương đương 10,17% kế hoạch; trong đó, theo số liệu tổng hợp, vốn đầu tư phát triển giải ngân 47.152 triệu đồng, vốn sự nghiệp 9.794 triệu đồng.

Đối với nguồn vốn năm 2025 chuyển sang năm 2026, Chương trình xây dựng nông thôn mới có 217.791 triệu đồng, đã thực hiện 79.789 triệu đồng, đạt 36,63% (bao gồm giải ngân và hủy dự toán); Chương trình giảm nghèo bền vững có 278.600 triệu đồng, giải ngân 59.269 triệu đồng, đạt 21,27%; Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có 412.818 triệu đồng, giải ngân 166.362 triệu đồng, đạt 40,29%. Tỉnh đã thực hiện điều chỉnh vốn qua các đợt để phù hợp khả năng triển khai thực tế.

Mặc dù địa phương đã khẩn trương vào cuộc nhưng tiến độ giải ngân vốn nhìn chung vẫn còn thấp. Nguyên nhân chính do đâu, thưa ông?

Khó khăn xuất phát từ địa bàn rộng, điều kiện các xã không đồng đều, việc chuyển nguồn và xử lý hồ sơ từ giai đoạn trước còn vướng mắc; thời gian thực hiện thủ tục sau khi giao vốn năm 2026 tương đối ngắn. Cùng với đó, các cơ quan, địa phương phải cập nhật quy định mới và chuẩn bị phương án chuyển tiếp theo Nghị định số 387.

Tuy nhiên, việc tỷ lệ giải ngân thấp không chỉ do nguyên nhân khách quan. Chủ đầu tư và đơn vị được giao vốn phải chịu trách nhiệm về tiến độ chuẩn bị đầu tư, mua sắm, nghiệm thu, thanh toán và tính khả thi của kế hoạch giải ngân đã cam kết.

Để đôn đốc tiến độ giải ngân trong những tháng cuối năm 2026, đồng thời tạo bước đệm chuyển tiếp vững chắc sang giai đoạn mới 2026-2035, tỉnh Lâm Đồng đang tập trung triển khai những giải pháp trọng tâm nào?

Trước mắt, tỉnh tập trung tháo gỡ từng dự án, nhiệm vụ chậm tiến độ; rà soát chi tiết vốn chuyển tiếp và vốn năm 2026, xác định nguyên nhân, thời hạn hoàn thành và trách nhiệm của từng chủ đầu tư. Các đơn vị phải lập tiến độ giải ngân theo tháng, theo dõi sát các mốc nghiệm thu, thanh toán, đồng thời kịp thời đề xuất điều chỉnh hoặc xử lý nguồn vốn không còn khả năng thực hiện theo đúng thẩm quyền và quy định.

Song song với giải ngân, tỉnh sẽ cụ thể hóa Nghị quyết 46 và Nghị định 387 bằng các văn bản quản lý, kế hoạch thực hiện và phân công nhiệm vụ phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp; rà soát các nghị quyết về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ vốn, bảo đảm quản lý chuyển tiếp chặt chẽ. Tăng cường kiểm tra, giám sát và ứng dụng công nghệ số để theo dõi cả tiến độ giải ngân lẫn kết quả đầu ra, tránh trùng lặp nhiệm vụ và nguồn lực.

Việc Quốc hội ban hành Nghị quyết 46 và Chính phủ ban hành Nghị định 387 là bước chuyển quan trọng về cơ sở pháp lý và phương thức tổ chức thực hiện. Thay vì tiếp tục triển khai các nhiệm vụ theo từng chương trình riêng lẻ, Lâm Đồng sẽ tổ chức rà soát, kết nối và quản lý thống nhất các mục tiêu, nhiệm vụ về nông thôn mới, giảm nghèo, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, văn hóa, giáo dục, y tế theo khuôn khổ CTMTQG phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035.

Bước sang năm 2027, tỉnh Lâm Đồng đặt ra những mục tiêu cụ thể ra sao và sẽ triển khai giải pháp gì để hoàn thành các mục tiêu đó, thưa ông?

Bước sang năm 2027, tỉnh Lâm Đồng xác định nhiệm vụ trọng tâm là triển khai đồng bộ, hiệu quả CTMTQG phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035 theo Nghị quyết 46 của Quốc hội và Nghị định số 387 của Chính phủ. Trong đó, tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách; xây dựng kế hoạch thực hiện Chương trình 5 năm và hằng năm; phân bổ, sử dụng hiệu quả nguồn lực; đẩy mạnh phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững, phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, gắn xây dựng nông thôn mới hiện đại với phát triển kinh tế xanh, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân.

Đặc biệt, Lâm Đồng phấn đấu đến cuối năm 2027: Thêm 7 xã đạt chuẩn nông thôn mới, giảm 0,68% tỷ lệ nghèo đa chiều và giảm 2-3% hộ nghèo vùng dân tộc thiểu số.

Để đạt mục tiêu này, tỉnh sẽ tập trung rà soát, đánh giá các tiêu chí nông thôn mới tại 103 xã; ưu tiên hỗ trợ các địa bàn khó khăn, phát triển sinh kế, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị; đồng thời tăng cường đào tạo, tập huấn, kiểm tra, giám sát, ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, điều hành và theo dõi kết quả thực hiện Chương trình, bảo đảm nguồn lực được sử dụng đúng mục tiêu, hiệu quả, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

Xin trân trọng cảm ơn ông!