Phát triển đoàn viên, nâng chất lượng công đoàn cơ sở

(BKTO) - 9 tháng đầu năm 2026, Công đoàn Việt Nam kết nạp hơn 686.000 đoàn viên, thành lập mới hơn 15.000 công đoàn cơ sở, nghiệp đoàn cơ sở. Kết quả này cho thấy nỗ lực mở rộng tổ chức Công đoàn, song số doanh nghiệp chưa có công đoàn cơ sở (CĐCS) vẫn còn lớn, đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức vận động, gắn phát triển đoàn viên với chăm lo quyền lợi và nâng cao hiệu quả hoạt động tại cơ sở.

Mở rộng diện bao phủ, tập trung vào khu vực còn dư địa

Theo báo cáo tại Hội nghị giao ban quý III và đánh giá kết quả 9 tháng đầu năm 2026 của Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam, tính đến ngày 30/9, toàn hệ thống đã kết nạp 686.035 đoàn viên, đạt 91,47% chỉ tiêu năm 2026 sau điều chỉnh còn 750.000 đoàn viên thực tăng. Riêng quý III, số đoàn viên được phát triển mới đạt 387.084 người. Các cấp Công đoàn đã thành lập 15.013 CĐCS, nghiệp đoàn cơ sở trong 9 tháng.

Đáng chú ý, trong tổng số đoàn viên được kết nạp, có 363.721 người làm việc tại các doanh nghiệp có từ 20 lao động trở lên, trong đó 141.564 người thuộc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Về tổ chức, đã có 7.199 CĐCS được thành lập tại doanh nghiệp có từ 20 lao động trở lên, trong đó 1.758 CĐCS thuộc doanh nghiệp FDI.

Đến 30/9/2026, toàn hệ thống Công đoàn Việt Nam có 10.591.462 đoàn viên; 67.999 CĐCS, nghiệp đoàn cơ sở; trong đó khu vực phi chính thức có 1.022 nghiệp đoàn cơ sở, với 64.523 đoàn viên nghiệp đoàn.

Những kết quả này cho thấy công tác phát triển đoàn viên đang hướng nhiều hơn vào khu vực doanh nghiệp, nơi tập trung đông người lao động và có nhu cầu lớn về đại diện, đối thoại, thương lượng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng. Việc mở rộng tổ chức Công đoàn tại đây không chỉ làm tăng số lượng đoàn viên, mà còn tạo điều kiện để người lao động tiếp cận đầy đủ hơn với các hoạt động chăm lo, hỗ trợ và đại diện của tổ chức.

Linh hoạt các giải pháp

Thực tiễn tại một số địa phương cho thấy, công tác phát triển đoàn viên được triển khai trên cơ sở nắm chắc địa bàn, tiếp cận trực tiếp doanh nghiệp và gắn với lợi ích thiết thực của người lao động đã đem lại những kết quả tích cực.

Tại Hà Nội, tính đến ngày 30/9/2026, các cấp Công đoàn Thành phố đã tuyên truyền, vận động thành lập mới 2.027 công đoàn cơ sở, đạt 506,7% kế hoạch năm về thành lập công đoàn cơ sở; kết nạp mới 100.310 đoàn viên, đạt 154,3% kế hoạch phát triển đoàn viên đã được Tổng LĐLĐ Việt Nam điều chỉnh. Trong đó, 69.168 đoàn viên được phát triển tại các đơn vị mới thành lập, còn 31.142 đoàn viên được phát triển tại những đơn vị đã có tổ chức Công đoàn.

Những con số trên cho thấy sự chủ động, quyết liệt của các cấp Công đoàn trong mở rộng tổ chức, tập hợp người lao động, nhất là tại khu vực doanh nghiệp và những địa bàn có đông công nhân lao động.

Một trong những địa bàn có kết quả nổi bật là Công đoàn phường Từ Liêm. Trong 9 tháng đầu năm 2026, Công đoàn phường đã thành lập 89 CĐCS, đạt trên 1.000% kế hoạch Thành phố giao, phát triển 3.509 đoàn viên, đạt 175% kế hoạch Thành phố giao.

Chủ tịch Công đoàn phường Từ Liêm Nguyễn Thị Hải Yến chia sẻ, yếu tố quan trọng là phải hiểu doanh nghiệp và lựa chọn cách tiếp cận phù hợp. Có doanh nghiệp cần được hướng dẫn cụ thể về thủ tục; có nơi cần làm rõ vai trò của Công đoàn và quyền lợi của người lao động. Khi cán bộ Công đoàn trực tiếp xuống cơ sở, trao đổi cụ thể, giải đáp đúng vấn đề doanh nghiệp và người lao động quan tâm, công tác vận động sẽ thuận lợi hơn.

Từ thực tiễn đó, Công đoàn phường Từ Liêm xác định nắm chắc địa bàn, nắm doanh nghiệp, nắm tình hình người lao động là yêu cầu xuyên suốt. Thường trực, Ban Thường vụ Công đoàn phường thống nhất phân công các Ủy viên Ban Chấp hành trực tiếp nắm bắt tình hình doanh nghiệp. Mỗi cán bộ phụ trách từng nhóm doanh nghiệp, từng địa bàn, chủ động tìm hiểu, tiếp cận, tuyên truyền, vận động.

Với những đơn vị có đông người lao động nhưng số đoàn viên còn ít, cán bộ Công đoàn trực tiếp giải thích, hướng dẫn, làm rõ quyền lợi khi tham gia tổ chức Công đoàn; đồng thời phối hợp với doanh nghiệp để vận động người lao động.

Đặc biệt, các cấp Công đoàn của TP. Hà Nội đã và đang quyết liệt thực hiện kế hoạch thi đua cao điểm 90 ngày phát triển đoàn viên, thành lập CĐCS năm 2026. Các cấp Công đoàn được yêu cầu rà soát kỹ địa bàn, doanh nghiệp, số lượng người lao động chưa tham gia tổ chức Công đoàn; chủ động tiếp cận, tuyên truyền, vận động và thành lập CĐCS, phát triển đoàn viên theo hướng thực chất, bền vững.

Tại Hải Phòng, trong 9 tháng đầu năm 2026, các cấp Công đoàn Thành phố đã thành lập 816 CĐCS - mức cao nhất từ trước đến nay. Kết quả này cho thấy khả năng mở rộng tổ chức Công đoàn khi công tác phát triển đoàn viên được tập trung thực hiện, gắn với yêu cầu tập hợp người lao động tại cơ sở.

Theo LĐLĐ tỉnh Lâm Đồng, từ đầu năm đến tháng 9/2026, toàn tỉnh thành lập 139 CĐCS, kết nạp 10.361 đoàn viên, đạt 144,1% chỉ tiêu phát triển đoàn viên do Tổng LĐLĐ Việt Nam giao.

Theo lãnh đạo LĐLĐ tỉnh, phát triển đoàn viên, thành lập CĐCS là nhiệm vụ trọng tâm. Ban Chỉ đạo phát triển đoàn viên, thành lập CĐCS của tỉnh đã được thành lập và phối hợp cung cấp thông tin về doanh nghiệp đang hoạt động, doanh nghiệp mới thành lập, tình hình sử dụng và biến động lao động, quan hệ lao động. Các công đoàn xã, phường, đặc khu chủ động xây dựng kế hoạch, tiếp cận doanh nghiệp, nhất là khu vực ngoài nhà nước, tuyên truyền, vận động người lao động gia nhập Công đoàn.

Từ “giao chỉ tiêu” sang “giao địa chỉ, giao trách nhiệm”

 Bên cạnh những kết quả đạt được, số liệu cũng cho thấy, đến cuối tháng 9, vẫn còn 14.811 doanh nghiệp có từ 20 lao động trở lên và 249 doanh nghiệp FDI có từ 100 lao động trở lên chưa có CĐCS. Đây là bài toán đặt ra đối với công tác mở rộng tổ chức Công đoàn, nhất là tại các doanh nghiệp có lực lượng lao động tương đối lớn.

Từ thực tế trên, Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam Nguyễn Xuân Hùng nhấn mạnh, những tháng cuối năm 2026 là thời gian có ý nghĩa quyết định đối với việc hoàn thành chỉ tiêu phát triển đoàn viên thực tăng và thành lập CĐCS, nghiệp đoàn cơ sở.

Vì vậy, trên cơ sở chỉ tiêu năm 2026 đã được điều chỉnh từ 1.000.000 xuống 750.000 đoàn viên thực tăng và chỉ tiêu đã được giao lại cho từng đơn vị, các cấp công đoàn cần tập trung cao độ nguồn lực, xác định rõ số lượng còn thiếu, địa bàn còn nguồn, nguyên nhân chưa đạt và giải pháp cụ thể cho từng nhóm đối tượng, từng địa bàn, từng đơn vị để phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu.

Đặc biệt, Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam yêu cầu, công tác phát triển đoàn viên, thành lập CĐCS phải chuyển mạnh từ “giao chỉ tiêu” sang “giao địa chỉ, giao doanh nghiệp, giao trách nhiệm”.

Trong đó, tập trung vào doanh nghiệp ngoài nhà nước, doanh nghiệp FDI, khu công nghiệp, cụm công nghiệp và các doanh nghiệp có đông lao động; tập trung phát triển đoàn viên thực tăng và giữ đoàn viên; quản lý chặt biến động, phân tích rõ nguyên nhân tăng, giảm ở từng địa bàn, doanh nghiệp; lấy hiệu quả duy trì đoàn viên làm một tiêu chí quan trọng đánh giá kết quả.

Cách tiếp cận này đòi hỏi công tác phát triển đoàn viên phải dựa trên dữ liệu và tình hình thực tế. Việc rà soát danh sách doanh nghiệp, phân loại theo quy mô lao động, lĩnh vực hoạt động, mức độ ổn định sản xuất, kinh doanh sẽ giúp xác định rõ nơi có nguồn phát triển và nơi cần phương thức vận động riêng. Khi trách nhiệm được giao cụ thể theo từng địa bàn, doanh nghiệp và cán bộ phụ trách, kết quả thực hiện cũng có cơ sở để theo dõi, đánh giá sát thực hơn.

Cùng với thành lập mới, Lãnh đạo Tổng LĐLĐ Việt Nam cũng đề nghị cần chú trọng nâng cao chất lượng CĐCS sau thành lập. Thực hiện nguyên tắc “thành lập đến đâu, củng cố hoạt động đến đó”, CĐCS mới phải nhanh chóng hoạt động thực chất, có cán bộ, có quy chế, có đối thoại, thương lượng, chăm lo và đại diện người lao động.