Quy định trách nhiệm kiểm toán định kỳ Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm

(BKTO) - Đây là đề xuất của đại biểu Quốc hội, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa - khi thảo luận tại Tổ về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035, diễn ra chiều 05/11.

Thực hiện kiểm toán định kỳ như tài chính, tài sản công

Qua thảo luận, các đại biểu Quốc hội thống nhất cao với chủ trương tích hợp hai chương trình chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035, trên cơ sở giữ nguyên Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 đã được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư và tích hợp, bổ sung các mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung hoạt động, nguồn lực để triển khai phòng, chống tội phạm trong giai đoạn 2026-2035.

Góp ý hoàn thiện nội dung này, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa bày tỏ nhất trí về sự cần thiết đầu tư thực hiện Chương trình. Hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư của Chương trình được chuẩn bị dày dặn; việc tính toán các hạng mục chi phí liên quan đến 10 dự án thành phần rất đầy đủ.

Tuy nhiên, Tổng Kiểm toán nhà nước lưu ý, nguy cơ lớn nhất trong thực tế triển khai là sự trùng lặp về nguồn vốn, nội dung chi, nhiệm vụ chi và đối tượng thụ hưởng; nhất là trong trường hợp lồng ghép các nguồn kinh phí và nhiệm vụ khác

Vì vậy, Tổng Kiểm toán nhà nước đề nghị Dự thảo Nghị quyết bổ sung quy định về nguyên tắc xử lý cụ thể đối với các trường hợp trùng lặp này.

Đặc biệt, theo Tổng Kiểm toán nhà nước, với việc tích hợp, lồng ghép, nguồn lực đầu tư công cho các Chương trình mục tiêu quốc gia rất lớn. Vì vậy, Tổng Kiểm toán nhà nước đề nghị Dự thảo Nghị quyết cần bổ sung một điều quy định về trách nhiệm của Kiểm toán nhà nước trong việc thực hiện kiểm toán định kỳ Chương trình mục tiêu quốc gia này.

“Với nguồn lực công rất lớn nên cần phải có sự tham gia kiểm toán định kỳ của Kiểm toán nhà nước. Có thể là hai năm một lần, Kiểm toán nhà nước thực hiện kiểm toán, tương tự như việc quản lý và sử dụng tài chính, tài sản công” – Tổng Kiểm toán nhà nước nói.

Rà soát từng hoạt động, bảo đảm một kết quả không thanh toán hai lần

Đánh giá cao Chương trình đã đặt trọng tâm vào những lĩnh vực tội phạm mới, đang xuất hiện và nóng trên địa bàn, nhất là tội phạm về không gian mạng, tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm công nghệ cao, tuy nhiên, đại biểu Trần Văn Lâm (Đoàn TP. Bắc Ninh) lưu ý, một số chỉ tiêu trong các mục tiêu chưa thật rõ về nội hàm, phương pháp đo lường hoặc chưa đủ cơ sở để bảo đảm tính khả thi. Đại biểu cũng đề nghị rà soát lại các nội dung chi của chương trình, tránh trùng lặp với những chương trình, dự án, kế hoạch khác.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Việt (Đoàn TP. Hà Nội) nhấn mạnh yêu cầu, việc tích hợp phải tạo ra hiệu quả thực chất, thay vì chỉ cộng gộp các danh mục và nguồn vốn.

Theo đó, đại biểu thống nhất tích hợp hai nhiệm vụ, nhưng phải làm rõ việc kế thừa chương trình phòng, chống ma túy đã được Quốc hội phê duyệt. Chính phủ cần trình bảng đối chiếu từng dự án, nhiệm vụ và nguồn vốn theo Nghị quyết số 163/2024/QH15 với Chương trình mới, trong đó xác định rõ nội dung giữ nguyên, bổ sung, điều chỉnh hoặc kết thúc; số vốn đã giao, đã giải ngân và phần vốn còn phải thực hiện. Đồng thời, cần quy định rõ cơ quan tiếp nhận từng nhiệm vụ, tài sản và hồ sơ, nhất là đối với hoạt động cai nghiện, tư vấn và hỗ trợ sau cai.

"Việc xử lý chuyển tiếp phải bảo đảm không để gián đoạn dịch vụ, không tính trùng nguồn vốn và không tự động kéo dài những nghĩa vụ chi đã hết thời hạn” - đại biểu nêu rõ.

Về yêu cầu không trùng lặp với các chương trình khác và chi thường xuyên, đại biểu Nguyễn Ngọc Việt cho rằng, một số nội dung như trợ giúp pháp lý, tuyên truyền pháp luật, phòng ngừa trong trường học, bảo đảm an ninh, trật tự tại cơ sở đang có sự giao thoa với nhiều chương trình và nhiệm vụ chi.

Đại biểu đề nghị, cần rà soát đến từng hoạt động theo bốn tiêu chí: đúng đối tượng, đúng địa bàn, đúng sản phẩm đầu ra và đúng nguồn kinh phí. Một kết quả không được thanh toán hai lần, nhưng các ngành vẫn có thể phối hợp, hỗ trợ những phần việc bổ sung cho nhau.

Đặc biệt, nguồn vốn của Chương trình cần tập trung cho các nhiệm vụ trọng điểm, tạo ra năng lực tăng thêm, không đưa toàn bộ hoạt động quản lý thường xuyên vào danh mục đầu tư.

Đại biểu Sầm Minh Hồ (Đoàn Cao Bằng) cũng nêu rõ quan điểm: Một chương trình có mục tiêu, địa bàn, sản phẩm đầu ra và trách nhiệm rõ ràng sẽ giúp kết nối các nhiệm vụ phòng ngừa xã hội, phòng ngừa nghiệp vụ, đấu tranh xử lý và hỗ trợ người dân thành một chuỗi giải pháp đồng bộ, có thể kiểm tra, đánh giá và lượng hóa được.

Từ cách tiếp cận đó, đại biểu đề nghị nguồn vốn của Chương trình cần tập trung vào các mục tiêu có thời hạn, những vấn đề cấp bách, hạ tầng và năng lực còn thiếu, hoặc các nhiệm vụ liên ngành có thể xác định rõ sản phẩm, chất lượng và kết quả tác động. Các nhiệm vụ đã được bảo đảm bằng nguồn kinh phí khác phải tiếp tục thực hiện theo cơ chế hiện hành. Việc bố trí vốn cần rà soát cụ thể từng nội dung để tránh trùng lặp, chồng chéo hoặc tính hai lần cho cùng một hoạt động.