Trung tâm Điều hành thông minh (IOC): “Bộ não số” của tỉnh Ninh Bình sau sáp nhập

(BKTO) - Sau hợp nhất và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Ninh Bình đứng trước yêu cầu quản trị một địa bàn rộng hơn. Việc triển khai thử nghiệm Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) giúp tỉnh Ninh Bình từng bước hình thành phương thức quản trị dựa trên dữ liệu, nơi thông tin từ nhiều lĩnh vực được kết nối, tổng hợp để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.

Thử nghiệm “bộ não số” cho tỉnh Ninh Bình mới

Sau hợp nhất, Ninh Bình bước vào một không gian quản trị mới với quy mô địa bàn và dân số lớn hơn. Cùng với đó, việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp làm thay đổi đáng kể phương thức kết nối giữa cấp tỉnh và cấp xã. Nếu trong phương thức quản lý truyền thống, lãnh đạo thường phải tiếp nhận thông tin qua nhiều báo cáo từ các cơ quan, đơn vị, thì môi trường số mở ra khả năng kết nối, tổng hợp và trực quan hóa dữ liệu trên cùng một hệ thống. Đây cũng là nền tảng để Ninh Bình triển khai thử nghiệm Trung tâm Điều hành thông minh - IOC theo mô hình mới.

Ngày 10/7/2026, UBND tỉnh tổ chức hội nghị triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã, đồng thời triển khai thử nghiệm IOC và ứng dụng Công dân số NinhBinh-S. Theo kế hoạch, IOC và NinhBinh-S được thử nghiệm trong thời gian 4 tháng, tính từ ngày 01/7/2026, tại các sở, ngành và 13 xã, phường trước khi đánh giá kết quả và hoàn thiện mô hình.

Theo đó, hạ tầng kỹ thuật được đầu tư đồng bộ với 14 máy chủ, hệ thống lưu trữ tập trung, cân bằng tải và các tên miền phục vụ vận hành và đảm bảo nhân sự triển khai, vận hành hệ thống. Về cơ sở pháp lý, Sở Khoa học và Công nghệ cùng Công an tỉnh và Viettel Ninh Bình đã ký biên bản thống nhất phương án triển khai thử nghiệm; đồng thời đang hoàn thiện quy chế tạm thời quản lý, vận hành IOC và ứngdụng NinhBinh-S.

Theo định hướng triển khai, IOC kết nối với các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu của tỉnh Ninh Bình thông qua nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu LGSP và Kho dữ liệu dùng chung; đồng thời khai thác thông tin từ Hệ thống thông tin báo cáo và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Dữ liệu sau khi được tập hợp, xử lý sẽ được thể hiện thông qua các bảng điều hành - dashboard, giúp lãnh đạo có thể theo dõi các chỉ tiêu, diễn biến và vấn đề cần quan tâm trên môi trường số.

Bởi vậy, cách gọi IOC là một “bộ não số” chỉ thực sự có ý nghĩa khi nhìn hệ thống này dưới góc độ quản trị. Thay vì thông tin nằm rải rác ở nhiều hệ thống hoặc phải chờ tổng hợp qua các báo cáo định kỳ, mục tiêu của IOC là từng bước đưa dữ liệu về một không gian điều hành chung. Đây cũng là yêu cầu phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Toàn tỉnh hiện có 129 xã, phường. Khi tỉnh kết nối trực tiếp hơn với cấp xã, khối lượng thông tin phục vụ chỉ đạo, điều hành sẽ rất lớn. Nếu vẫn chủ yếu dựa vào tổng hợp thủ công, nguy cơ chậm thông tin, trùng lặp báo cáo hoặc khó hình thành cái nhìn tổng thể là điều khó tránh khỏi. IOC vì thế được kỳ vọng góp phần rút ngắn khoảng cách từ dữ liệu ở cơ sở đến thông tin phục vụ lãnh đạo.

Thử nghiệm IOC - một cuộc “kiểm tra sức khỏe dữ liệu” của tỉnh mới

Trong giai đoạn thử nghiệm IOC và ứng dụng Công dân số NinhBinh-S, Ninh Bình xác định 7 nhóm kịch bản dữ liệu, gồm: kinh tế - xã hội; tương tác chính quyền với người dân, doanh nghiệp; giám sát dịch vụ công; theo dõi chỉ đạo, điều hành trực tuyến các nghị quyết và nhiệm vụ Trung ương giao; y tế; giáo dục; đất đai. 7 nhóm này bao quát những lĩnh vực có tác động trực tiếp đến hoạt động quản lý của chính quyền và đời sống người dân.

Nhìn từ yêu cầu quản trị của tỉnh Ninh Bình sau hợp nhất, cuộc thử nghiệm này mang một ý nghĩa quan trọng: đó là một cuộc “kiểm tra sức khỏe” đối với hệ thống dữ liệu của tỉnh mới.

Ninh Bình mới được hình thành trên cơ sở hợp nhất ba địa bàn Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình trước đây. Trước hợp nhất, mỗi địa phương đã có quá trình xây dựng chính quyền điện tử, chuyển đổi số, các phần mềm chuyên ngành và cơ sở dữ liệu riêng. Sau hợp nhất, thách thức không đơn giản là “gom” dữ liệu của ba địa phương về một nơi, mà quan trọng hơn là làm cho dữ liệu ấy có thể kết nối với nhau và sử dụng chung trong một bộ máy thống nhất. Chính quá trình đưa dữ liệu vào IOC sẽ làm lộ rõ những điểm chưa đồng bộ ấy.

Trong quá trình đôn đốc thử nghiệm IOC, tỉnh Ninh Bình đã nhận diện việc Bộ chỉ tiêu kinh tế - xã hội hiện chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu chuyển đổi số trong hoạt động chỉ đạo, điều hành trực tuyến và dựa trên dữ liệu; việc báo cáo, cung cấp dữ liệu lên Hệ thống thông tin báo cáo của tỉnh tại một số cơ quan, đơn vị chưa thực sự nề nếp; sự phối hợp giữa các đầu mối liên quan cũng cần tiếp tục được tăng cường. Điều đó cho thấy khoảng cách từ “có dữ liệu” đến “dữ liệu có thể sử dụng để điều hành” vẫn cần được tiếp tục thu hẹp.

Theo cách nhìn này, 7 nhóm kịch bản mà Ninh Bình lựa chọn để thử nghiệm IOC - từ kinh tế - xã hội, dịch vụ công, tương tác với người dân, doanh nghiệp đến y tế, giáo dục, đất đai và theo dõi nhiệm vụ chỉ đạo, điều hành - đồng thời cũng giống như 7 “phép thử” đối với khả năng kết nối và khai thác dữ liệu của tỉnh.

Đặc biệt, việc thử nghiệm tại 13 xã, phường còn tạo điều kiện để kiểm tra một luồng dữ liệu có ý nghĩa rất lớn đối với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: luồng dữ liệu trực tiếp giữa cơ sở và cấp tỉnh.

Giai đoạn thử nghiệm càng nhận diện rõ những điểm yếu của dữ liệu, Ninh Bình càng có cơ sở để chuẩn hóa, làm sạch, kết nối và hoàn thiện hệ thống trước khi triển khai ở quy mô lớn hơn. Xa hơn, đây chính là nền móng để tỉnh chuyển từ quản lý dữ liệu sang quản trị bằng dữ liệu.

Nếu cuộc “kiểm tra sức khỏe” ấy giúp nhận diện đúng những điểm nghẽn và từ đó từng bước làm cho dữ liệu đúng hơn, đủ hơn, sạch hơn, sống hơn và thông suốt hơn, thì đó chính là một trong những giá trị quan trọng nhất của giai đoạn thử nghiệm IOC - trước cả khi những màn hình điều hành thông minh được mở rộng trên phạm vi toàn tỉnh.

Giá trị thực sự của IOC nằm ở khoảng cách từ dữ liệu đến quyết định được rút ngắn bao nhiêu; vấn đề được phát hiện sớm hơn thế nào; và từ những quyết định dựa trên dữ liệu ấy, người dân và doanh nghiệp được phục vụ tốt hơn ra sao. Đó cũng chính là hành trình Ninh Bình đang bắt đầu: từ dữ liệu đến thông tin, từ thông tin đến quyết định và từ quyết định đến hiệu quả quản trị thực chất./.