Ưu tiên bố trí nguồn lực ngân sách cho chính sách tiền lương

(BKTO) - Góp ý hoàn thiện Dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung nguyên tắc ưu tiên cân đối, bố trí nguồn lực ngân sách cho chính sách tiền lương khu vực công. Đồng thời, các quy định về phân cấp, phần quyền cần được thiết kế chặt chẽ để vừa tạo sự chủ động trong điều hành, vừa giữ vững kỷ luật tài chính.

Đảm bảo cán bộ, công chức, người lao động sống bằng chính đồng lương của mình

Chiều 22/8, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về định hướng xây dựng Dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn Quảng Trị) nêu rõ, Nghị quyết số 27- NQ/TW của Trung ương xác định mục tiêu cải cách chính sách tiền lương nhằm bảo đảm cho cán bộ, công chức, viên chức sống được bằng lương. Mặc dù vậy, việc cụ thể hóa nguyên tắc này trong Dự thảo Luật còn một số điểm chưa đồng bộ.

Theo đó, Điều 9 Dự thảo Luật quy định danh mục các lĩnh vực ưu tiên bố trí ngân sách nhưng chưa thể chế hóa nguyên tắc ưu tiên bố trí nguồn lực cho chính sách tiền lương.

Thêm nữa, điểm c khoản 2 Điều 70 Dự thảo Luật xếp việc bổ sung nguồn cải cách tiền lương ở ưu tiên thứ 3 khi phân bổ nguồn tăng thu, sau ưu tiên giảm bội chi và bổ sung quỹ dự phòng tài chính.

Điều 62 cũng chỉ coi chi tiền lương là khoản "không thể điều hòa" trong cơ chế tạm cấp đầu năm.

Theo đại biểu Nguyễn Khánh Vũ, đây là nguyên tắc mang tính giải pháp tình huống hơn là nguyên tắc quản lý ngân sách một cách chủ động.

Xét về mặt thực tiễn, đại biểu phân tích, theo quy định tại Nghị định số 161/2026/NĐ-CP, mức lương cơ sở hiện nay là 2.530.000 đồng. Theo đó, công chức nhóm 1, bậc 1 (dành cho công chức trình độ đại học) có mức lương khởi điểm khoảng 5,92 triệu đồng/tháng.

Ở khu vực tư nhân, theo quy định của Bộ luật Lao động và Nghị định số 293/2025/NĐ-CP, mức lương tối thiểu vùng hiện dao động từ 3,7-5,31 triệu đồng/tháng.

“Các số liệu trên cho thấy thu nhập tối thiểu của người lao động ở khu vực công lẫn khu vực tư đều đang chịu áp lực lớn, nhất là tại các địa bàn đô thị lớn” – đại biểu nói.

Từ những căn cứ pháp lý và thực tiễn, đại biểu đề nghị Quốc hội xem xét bổ sung khoản 7 Điều 9 nguyên tắc ưu tiên cân đối, bố trí nguồn lực ngân sách cho chính sách tiền lương khu vực công.

Đồng thời, nghiên cứu sửa đổi chính sách tiền lương tại Bộ luật Lao động đối với khu vực tư, đảm bảo cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đủ sống bằng chính đồng lương của mình, đảm bảo hài hòa với yêu cầu phát triển bền vững.

Đại biểu cũng đề nghị sửa đổi điểm c khoản 2 Điều 70 theo hướng nâng thứ tự ưu tiên của việc bổ sung nguồn thực hiện chính sách tiền lương trong phương án sử dụng nguồn tăng thu, giảm chi ngân sách nhà nước hằng năm, không để nguyên tắc chi tiền lương ở vị trí sau cùng như Dự thảo.

Phân cấp đi đôi với kiểm soát nguồn lực

Liên quan đến phân cấp và phân bổ ngân sách cho ngân sách cấp xã, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ đề nghị có khung tối thiểu áp dụng thống nhất trên toàn quốc đối với phân bổ chi thường xuyên cho ngân sách cấp xã.

Theo đại biểu, chi thường xuyên là khoản chi đảm bảo hoạt động của bộ máy nhà nước và tổ chức chính trị. Đây là điều kiện vận hành tối thiểu của hệ thống chính trị cơ sở mang tính thống nhất toàn quốc, không phải là khoản chi đặc thù của từng địa phương như chi đầu tư phát triển.Việc để cấp tỉnh hoàn toàn tự quyết định mức phân bổ có thể dẫn đến chênh lệch về điều kiện bảo đảm vận hành bộ máy chính quyền cơ sở giữa các địa phương.

Do đó, đại biểu đề xuất giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành khung nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ chi thường xuyên tối thiểu (mức sàn), có hệ số điều chỉnh đối với khu vực đặc thù. Hội đồng nhân dân cấp tỉnh căn cứ khung này để cụ thể hóa định mức cho từng đơn vị hành chính cấp xã, bảo đảm không thấp hơn mức sàn do Trung ương quy định.

Nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý ngân sách và đầu tư công, đại biểu Cil Bri (Đoàn Lâm Đồng) cho rằng, phân cấp không chỉ dừng ở chuyển giao thẩm quyền mà phải đồng bộ với năng lực tổ chức thực hiện, nguồn lực và cơ chế kiểm soát trách nhiệm.

Theo đó, đại biểu đề nghị Luật cần trực tiếp quy định khung tiêu chí, nguyên tắc và giới hạn điều chỉnh đối với việc phân loại dự án A, B, C thay vì giao toàn bộ nội dung này cho Chính phủ quy định.

Phân loại dự án là cơ sở để xác định thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư và cơ chế quản lý dự án. Vì vậy, những nguyên tắc và giới hạn cơ bản cần được quy định ngay trong Luật để đảm bảo tính minh bạch và ổn định – đại biểu nhấn mạnh.

Đối với cấp xã, đại biểu đề nghị cần thiết kế cơ chế phân bổ phù hợp năng lực thực tế địa phương, không nên áp dụng một cơ chế chung khi điều kiện về cán bộ chuyên môn và năng lực quản lý dự án còn khác nhau.

Đặc biệt, đại biểu nhấn mạnh, Luật phải đảm bảo nguyên tắc phân cấp, phân quyền đi đôi với phân bổ nguồn lực, cũng như nâng cao năng lực thực hiện và cơ chế kiểm tra, giám sát; mở rộng thẩm quyền nhưng phải xác định rõ trách nhiệm.

Đối với quy định về phân cấp quyết định và điều chỉnh vốn đầu tư công ở địa phương, đại biểu Trần Thanh Hà (Đoàn TP. Hà Nội) đề nghị cần nghiên cứu cơ chế phân cấp linh hoạt hơn, không nhất thiết lựa chọn giữa việc HĐND quyết định tất cả hoặc giao hết cho UBND.

Theo đó, có thể quy định HĐND quyết định tổng mức vốn, nguyên tắc phân bổ và các chương trình, dự án lớn; UBND được chủ động điều chỉnh những nội dung cụ thể trong phạm vi tổng mức đã được quyết định, đồng thời phải công khai và báo cáo HĐND.

“Thực tế có trường hợp dự án đã được bố trí vốn nhưng chưa thể triển khai, trong khi dự án khác đủ điều kiện lại thiếu vốn. Nếu không có cơ chế điều chỉnh kịp thời, ngân sách có tiền nhưng công việc bị đình trệ” – đại biểu phát biểu.