Đổi mới tuyên truyền pháp luật trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số

(BKTO) - Từ việc xây dựng nội dung tuyên truyền sát đời sống, phát huy vai trò người có uy tín đến tăng cường ứng dụng công nghệ số, Bộ Dân tộc và Tôn giáo (DTTG) đang hướng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN) theo hướng gần dân, dễ tiếp cận và phù hợp hơn với từng địa bàn.

Trong năm 2026, Bộ DTTG xác định công tác tuyên truyền, vận động đồng bào vùng DTTS&MN là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Ngày 08/6/2026, Bộ ban hành Quyết định số 344/QĐ-BDTTG phê duyệt Kế hoạch thực hiện nội dung “Tuyên truyền, vận động đồng bào vùng DTTS&MN” năm 2026. Kế hoạch hướng tới nâng cao nhận thức, ý thức của đồng bào DTTS&MN, đồng bào có đạo trong chấp hành chủ trương, chính sách, pháp luật; đồng thời gắn công tác tuyên truyền với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội (KTXH) vùng DTTS&MN.

Điểm đáng chú ý là nội dung tuyên truyền không chỉ dừng ở phổ biến chính sách theo cách một chiều. Bộ yêu cầu tăng tính xác thực, sức thuyết phục của sản phẩm truyền thông, khai thác những câu chuyện thật, nhân vật thật trong cộng đồng để chuyển tải chủ trương, chính sách và pháp luật gần gũi hơn với người dân. 

Phát huy người có uy tín, đưa pháp luật gần hơn với đồng bào

Kế hoạch năm 2026 của Bộ tập trung vào các nội dung như phòng, chống ma túy, mua bán người, tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, bảo đảm an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội; đồng thời lồng ghép tuyên truyền pháp luật với bảo tồn bản sắc văn hóa, phát triển KTXH và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

 Thông tư số 02/2026/TT-BDTTG ngày 04/6/2026 của Bộ đã hướng dẫn một số nội dung thuộc Hợp phần thứ hai của Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2035. Trong đó, dành riêng một chương hướng dẫn về truyền thông, tuyên truyền, PBGDPL, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số hỗ trợ phát triển KTXH vùng DTTS&MN.

Một trong những “cầu nối” quan trọng giữa chính sách, pháp luật với người dân vùng DTTS là đội ngũ người có uy tín trong cộng đồng. Đây là nhóm có lợi thế về ngôn ngữ, phong tục, mức độ tin cậy và khả năng vận động người dân.

Vai trò của người có uy tín trong cộng đồng cũng đang được cụ thể hóa bằng chính sách mới. Nghị định số 307/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 20/9/2026, quy định một trong những tiêu chí của người có uy tín là có khả năng quy tụ, tuyên truyền, vận động người dân thực hiện chủ trương, chính sách, pháp luật; được cộng đồng tín nhiệm, tin tưởng, nghe và làm theo. 

Ở những địa bàn mà người dân còn quen tiếp nhận thông tin thông qua già làng, trưởng thôn, người có uy tín hoặc các buổi sinh hoạt cộng đồng, việc phát huy đúng lực lượng này sẽ giúp PBGDPL đi từ “truyền đạt quy định” sang giải thích, vận động và tạo sự đồng thuận trong cộng đồng.

Mở rộng không gian tuyên truyền bằng công nghệ số

Song song với cách làm trực tiếp tại cộng đồng, Bộ DTTG đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và truyền thông ở vùng DTTS&MN.

Theo đó, ngày 27/8/2026, Trung tâm Chuyển đổi số của Bộ tổ chức khảo sát dữ liệu về DTTG và các bộ chỉ số phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành. Đây là một phần trong quá trình xây dựng hệ thống dữ liệu số phục vụ quản lý nhà nước và tăng khả năng kết nối, khai thác thông tin trong lĩnh vực DTTG.

Đáng chú ý, ngày 30/9/2026, Bộ tiếp tục tổ chức Hội thảo khoa học về nhiệm vụ và giải pháp nâng cao năng lực số cho người DTTS&MN. Hội thảo tập trung đánh giá thực trạng năng lực số, những thuận lợi, khó khăn và nguyên nhân trong quá trình nâng cao khả năng sử dụng công nghệ của người dân vùng DTTS&MN.

Việc nâng cao năng lực số có ý nghĩa trực tiếp đối với PBGDPL. Khi người dân có kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh, nền tảng số và các kênh thông tin chính thống, khả năng tự tìm hiểu pháp luật cũng được mở rộng. Tuy nhiên, chuyển đổi số chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi nội dung được thiết kế phù hợp với trình độ tiếp cận của người dân.

Để việc triển khai chính sách và PBGDPL sát thực tế hơn, Bộ cũng đang hoàn thiện hệ thống phân định địa bàn vùng DTTS&MN.

Từ kế hoạch tuyên truyền năm 2026 đến việc hoàn thiện chính sách đối với người có uy tín, tăng cường chuyển đổi số và xác định cụ thể địa bàn vùng DTTS&MN, có thể thấy công tác PBGDPL của Bộ DTTG đang được đặt trong một cách tiếp cận rộng hơn: không chỉ truyền đạt quy định, mà phải tạo điều kiện để người dân thực sự tiếp cận, hiểu và sử dụng pháp luật.

Khi nội dung tuyên truyền sát đời sống, cách truyền đạt phù hợp và có sự tham gia của những người gần dân, hiểu dân, pháp luật sẽ có thêm điều kiện để đến gần hơn với đồng bào và đi vào cuộc sống./.