Giữ ổn định vĩ mô để bảo vệ thành quả tăng trưởng

(BKTO) - Những biến động phức tạp từ địa chính trị toàn cầu và áp lực chi phí đầu vào đang đặt ra bài toán không nhỏ cho công tác quản lý, điều hành giá những tháng cuối năm. Trước những thách thức đó, Chính phủ và các Bộ, ngành đang kiên định bám sát mục tiêu giữ vững ổn định vĩ mô, khơi thông dòng vốn, cắt giảm chi phí trung gian và bảo đảm cân đối cung cầu, quyết tâm kiểm soát lạm phát để bảo vệ thành quả tăng trưởng kinh tế.

Áp lực từ biến động toàn cầu và bài học kiểm soát lạm phát

Nền kinh tế trong nước những tháng qua tiếp tục đối mặt với không ít thử thách khi giá năng lượng, gián đoạn logistics và chi phí đầu vào gia tăng tạo sức ép lớn lên mặt bằng giá. Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương, giá cả thị trường đã trải qua diễn biến tăng trong quý I, giảm ở quý II rồi lại tăng trở lại trong quý III, khiến bình quân 9 tháng, chỉ số giá tiêu dùng tăng 4,52% và lạm phát cơ bản tăng 4,26% so với cùng kỳ năm trước.

Trước tình hình này, Bộ Tài chính đã cập nhật hai kịch bản lạm phát năm 2026 với mức tăng khoảng 4,5% và 5%, trong khi Ngân hàng Nhà nước dự báo lạm phát bình quân năm khoảng 4,5 - 5% và các tổ chức quốc tế đưa ra khoảng 3,8 - 5,2%.

Phân tích sâu hơn về những bất định của kinh tế thế giới, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng chỉ ra rằng các rủi ro từ cú sốc nguồn cung, xung đột tại Trung Đông hay chủ nghĩa bảo hộ đã tác động mạnh mẽ đến chuỗi cung ứng và thương mại quốc tế. Dù có những thời điểm hạ nhiệt, các yếu tố bất ổn vẫn tiếp diễn, kéo theo biến động ở nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ và tạo áp lực trực tiếp lên công tác kiểm soát lạm phát trong nước.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giữ vững sự ổn định, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã chỉ rõ bài học từ thực tiễn điều hành vĩ mô thời gian qua. Khi giá dầu thế giới tăng từ 65 USD lên gần 90 USD mỗi thùng, nếu Chính phủ không nhạy bén và áp dụng ngay các biện pháp điều chỉnh thuế, phí, giá xăng dầu trong nước có thể đã tăng từ 60% đến 80%, qua đó kéo theo tác động vòng hai tới toàn bộ mặt hàng khác.

Thủ tướng khẳng định việc chấp nhận hụt thu ngân sách để chia sẻ với nền kinh tế và người dân là quyết định đúng đắn, bởi nếu lạm phát tăng thì thành quả tăng trưởng sẽ bị ảnh hưởng và người dân sẽ khó thụ hưởng trọn vẹn những thành quả đó. Do đó, năm tới và giai đoạn tiếp theo, sự kiên định trong việc giữ vững ổn định vĩ mô vẫn là nhiệm vụ có ý nghĩa then chốt.

Phối hợp đồng bộ các giải pháp, chính sách

Để ứng phó với áp lực lạm phát trong những tháng cuối năm, sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ đóng vai trò then chốt. Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Thanh Hà khẳng định cơ quan điều hành tiếp tục giữ ổn định các mức lãi suất điều hành, ưu tiên tín dụng cho sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Việc giảm lãi suất trong giai đoạn này không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ doanh nghiệp trước mắt mà còn gắn liền với yêu cầu duy trì động lực tăng trưởng. Thời gian gần đây, một loạt ngân hàng thương mại đã đồng loạt công bố giảm lãi suất từ cuối tháng 10/2026, tạo nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp hạ giá thành sản phẩm và góp phần kiểm soát CPI.

Ở góc độ tài khóa, Bộ Tài chính tiếp tục triển khai các gói hỗ trợ đắc lực như giảm 2% thuế giá trị gia tăng, miễn giảm nhiều khoản phí lệ phí, điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt và kéo dài chính sách miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp. Những giải pháp này, kết hợp cùng việc ước tính tổng thu ngân sách cả năm 2026 vẫn đạt trên 3 triệu tỷ đồng dù đã giảm thu qua các chính sách khoảng 235.000 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, các Bộ, ngành cũng đang triển khai quyết liệt các nhiệm vụ theo chức năng được giao. Thứ trưởng Bộ Công thương Phan Thị Thắng cho biết, Bộ sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính để điều hành giá bám sát thị trường thế giới, theo dõi sát diễn biến năng lượng và bảo đảm nguồn cung xăng dầu phục vụ sản xuất, tiêu dùng.

Về phía ngành nông nghiệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng nhấn mạnh việc tiếp tục kiểm soát nguy cơ dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi, bảo đảm nguồn cung các mặt hàng thiết yếu như thịt lợn và gạo, đồng thời khuyến khích đẩy mạnh chế biến sâu. Đại diện Bộ Xây dựng cũng khẳng định sẽ theo dõi sát thị trường vật liệu xây dựng, bất động sản, xử lý nghiêm tình trạng đầu cơ găm hàng nhằm bình ổn thị trường hiệu quả.

Cắt giảm chi phí trung gian, siết chặt kỷ cương thị trường

Bên cạnh việc điều hành các công cụ kinh tế vĩ mô, Chính phủ đang đặc biệt chú trọng đến việc khơi thông các điểm nghẽn và cắt giảm tận gốc các chi phí trung gian bất hợp lý đang tạo gánh nặng cho nền kinh tế. Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, trong kinh doanh xăng dầu, Chính phủ sẽ sửa đổi nghị định để cắt giảm khâu trung gian, tuyệt đối không để các khoản phụ thu đẩy giá lên cao. Đối với lĩnh vực y tế, việc kiên quyết đấu tranh với vi phạm, tiêu cực để người dân tiếp cận thuốc và thiết bị y tế với chi phí hợp lý là yêu cầu cấp bách. Tương tự, ngành điện cũng phải tiếp tục cơ cấu lại hệ thống và các doanh nghiệp để tạo cơ hội giảm giá, trong khi các vấn đề về đất đai, nhà ở xã hội sẽ được điều tiết mạnh mẽ để tác động tích cực đến mặt bằng giá chung.

Nhằm bảo đảm trật tự kỷ cương thị trường trong chặng nước rút cuối năm, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương tăng cường kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá, nhất là đối với hàng hóa và dịch vụ thiết yếu. Mọi hành vi đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý hoặc lợi dụng thiên tai, bão lũ để trục lợi đều phải bị xử lý nghiêm minh theo quy định pháp luật. Khi chi phí đầu vào giảm, các doanh nghiệp cần kịp thời điều chỉnh giá bán tương ứng để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.

Bộ Tài chính với vai trò cơ quan thường trực sẽ tiếp tục bám sát diễn biến thị trường, tăng cường năng lực dự báo sớm, tham mưu kịp thời các kịch bản điều hành và phối hợp chặt chẽ với các địa phương có CPI tăng cao để phân tích nguyên nhân, đưa ra giải pháp phù hợp. Sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt từ Trung ương đến địa phương, kết hợp giữa quản lý nhà nước hiệu quả và sự chia sẻ trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp, sẽ là chìa khóa vững chắc để kiềm chế lạm phát, ổn định đời sống nhân dân và tạo đà bứt phá cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới./.