Hà Nội thông qua chính sách khuyến khích mức sinh thay thế, nâng cao chất lượng dân số

(BKTO) - Tại Kỳ họp thứ bảy diễn ra ngày 28/10, HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII đã thông qua Nghị quyết quy định một số nội dung, mức chi thực hiện công tác dân số và phát triển của thành phố Hà Nội.

Nghị quyết quy định chi hỗ trợ bằng tiền là 1.000.000 đồng/cặp đối với nam và nữ đủ điều kiện kết hôn theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, cư trú trên địa bàn thành phố Hà Nội, thực hiện tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn tại cơ sở y tế đủ điều kiện theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế; mức chi thù lao cho các cộng tác viên dân số ở thôn, tổ dân phố trên địa bàn Thành phố là 0,5 lần mức lương cơ sở/người/tháng.

Đối với hỗ trợ tài chính khi sinh con, Thành phố chi hỗ trợ phụ nữ cư trú trên địa bàn thành phố Hà Nội khi sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Mức hỗ trợ 4.000.000 đồng/phụ nữ khi sinh con. Trường hợp đồng thời đủ điều kiện hưởng hỗ trợ tài chính khi sinh con theo Nghị định số 168/2026/NĐ-CP thì chỉ được hưởng một mức hỗ trợ cao nhất, không hưởng đồng thời các mức hỗ trợ cho cùng một lần sinh.

Đối với chi khuyến khích cho tập thể góp phần bảo đảm mức sinh thay thế trên địa bàn Thành phố: Xã, phường có 03 năm liên tục đạt và vượt tỷ lệ 60% số cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ sinh đủ 02 con được thưởng 30.000.000 đồng/xã, phường; xã, phường có 05 năm liên tục đạt và vượt tỷ lệ 60% số cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ sinh đủ 02 con được thưởng 60.000.000 đồng/xã, phường. Xã, phường có thành tích tiêu biểu, xuất sắc trong phong trào thi đua thực hiện công tác dân số và duy trì mức sinh thay thế, được xem xét khen thưởng theo quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng. 

Kinh phí thực hiện Nghị quyết được bảo đảm từ nguồn ngân sách Nhà nước theo phân cấp ngân sách hiện hành và các nguồn kinh phí hợp pháp khác theo quy định của pháp luật. Nghị quyết này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này. Phần chênh lệch thù lao của cộng tác viên dân số từ ngày 01/7/2026 đến ngày 31/12/2026 sẽ được chi trả vào năm 2027.

Theo Ban Văn hóa - Xã hội, việc ban hành Nghị quyết là cần thiết nhằm cụ thể hóa nội dung Luật Dân số, Nghị định số 168/2026/NĐ-CP giao địa phương; thay thế chính sách thù lao cộng tác viên dân số không còn phù hợp; góp phần đưa mức sinh về mức sinh thay thế, nâng cao chất lượng dân số. Đồng thời, UBND Thành phố cần chỉ đạo rà soát, làm rõ đối tượng được hỗ trợ tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn và hỗ trợ phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi được đăng ký thường trú, tạm trú hay chỉ yêu cầu đăng ký thường trú trên địa bàn Thành phố; làm rõ phạm vi khái niệm "cư trú", quy định cụ thể điều kiện cư trú, thời điểm xác định và hồ sơ chứng minh đối với từng nhóm đối tượng hưởng chính sách, bảo đảm thống nhất cách hiểu và thuận lợi trong tổ chức thực hiện.

     Tính đến năm 2025, quy mô dân số Thành phố Hà Nội đạt 8.855.946 người, tỷ số giới tính khi sinh đạt 110 trẻ trai/100 trẻ gái, tỷ lệ sàng lọc trước sinh đạt 89%, tỷ lệ sàng lọc sơ sinh đạt 91,4%, tỷ lệ khám sức khỏe định kỳ cho người cao tuổi đạt 91,3%, tỷ lệ tư vấn, khám sức khỏe trước kết hôn đạt 85,1%.

     Hiện nay, mức sinh của Thủ đô đang có xu hướng giảm: tổng tỷ suất sinh giảm từ 2,11 con/phụ nữ năm 2011 xuống còn 1,87 con/phụ nữ năm 2025; số trẻ sinh năm 2025 giảm rất thấp so với các năm trước đó, chỉ có 83.908 trẻ trong khi những năm trước tổng số trẻ sinh trên 100 nghìn trẻ. Trong khi đó, xu hướng kết hôn muộn, sinh con muộn đang tăng khi tuổi kết hôn trung bình của Hà Nội hiện nay là 28,6 tuổi, trung bình cả nước là 28 tuổi...