Khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng hai con số

(BKTO) - Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số đặt ra yêu cầu huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực với quy mô lớn. Việc mở rộng các kênh dẫn vốn, nâng cao hiệu quả phân bổ ngân sách và cải thiện chất lượng đầu tư công sẽ là những yếu tố quan trọng góp phần tạo thêm dư địa và động lực cho tăng trưởng.

Mở “đường dẫn” vốn cho nền kinh tế

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, nhu cầu huy động nguồn lực để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong giai đoạn tới dự kiến tăng khoảng 2,21 lần so với giai đoạn 5 năm trước. Đây không chỉ là bài toán về vốn đầu tư, mà còn là “phép thử” đối với năng lực tổ chức, phân bổ và chuyển hóa nguồn lực thành giá trị gia tăng. Khi nhu cầu đầu tư cho hạ tầng, sản xuất, kinh doanh và các động lực phát triển mới ngày càng lớn, những điểm nghẽn trong lưu thông nguồn lực nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ làm giảm khả năng hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng.

Thảo luận tại Kỳ họp thứ Hai về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027, đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai) đã đặt ra một câu hỏi đáng chú ý: Nguồn vốn dài hạn sẽ được huy động từ đâu để nền kinh tế có thể đi đường dài?

Theo đại biểu, nền kinh tế không phải không có nguồn vốn. Tiền gửi từ dân cư đã vượt 11,2 triệu tỷ đồng; người dân còn nắm giữ khoảng 500 tấn vàng, tương đương xấp xỉ 12% GDP. Trong khi đó, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới tương đương khoảng 11% GDP, chưa đạt mục tiêu 20% GDP vào năm 2025.

Khi thị trường vốn chưa đủ phát triển, doanh nghiệp vẫn phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng, còn nguồn tiết kiệm trong xã hội chưa được kết nối hiệu quả với các hoạt động đầu tư dài hạn. Đây là điểm nghẽn cần được nhìn nhận trong quá trình thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao.

Đại biểu Lê Hoàng Anh cho rằng, yêu cầu trước hết là phát triển những “kênh dẫn vốn” phù hợp với nhu cầu của nền kinh tế. Các giải pháp được đại biểu đề xuất là cụ thể hóa chủ trương cho vay theo dữ liệu, dòng tiền tại Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân; kết nối nguồn tiết kiệm của người dân với doanh nghiệp thông qua Quỹ Hưu trí tự nguyện, quỹ mở và nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng; đồng thời xây dựng cơ chế giữ vốn chủ sở hữu và giá trị gia tăng của doanh nghiệp Việt Nam ở trong nước.

Đồng quan điểm, đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai) cho rằng, muốn đạt tăng trưởng cao phải có vốn, bởi vốn là nguồn lực thiết yếu cho sản xuất, kinh doanh. Đại biểu đề nghị Chính phủ coi giảm lãi suất cho vay thực tế là một trọng tâm điều hành; phối hợp điều tiết thanh khoản, giảm chi phí vốn, tiết giảm chi phí hoạt động ngân hàng. Đồng thời, cần minh bạch lãi suất sau ưu đãi và các khoản phí để doanh nghiệp thực sự giảm được gánh nặng vay vốn. Bên cạnh tín dụng ngân hàng, cần phát triển các nguồn huy động dài hạn và thị trường vốn nhằm đáp ứng nhu cầu đầu tư lớn, tạo điều kiện phân bổ vốn phù hợp hơn cho sản xuất, kinh doanh.

Những đề xuất này đặt ra yêu cầu phát triển thị trường vốn theo hướng đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng lựa chọn đầu tư và tạo thêm kênh huy động dài hạn. Khi thị trường vốn phát triển, doanh nghiệp có thêm cơ hội tiếp cận nguồn lực phù hợp với thời gian đầu tư, giảm sức ép lên tín dụng ngân hàng.

Với tinh thần hết sức quyết liệt, Chính phủ đang tập trung bám sát kịch bản để chỉ đạo tháo gỡ ngay những vướng mắc về thể chế, đất đai, thủ tục, vật liệu xây dựng, đặc biệt là vốn và thị trường cho doanh nghiệp; thúc đẩy các dự án đủ điều kiện sớm đi vào sản xuất kinh doanh; phát huy các động lực đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu; hỗ trợ doanh nghiệp giữ vững và đa dạng hóa thị trường, mở rộng đơn hàng, nâng cao giá trị gia tăng; chỉ đạo và hỗ trợ các địa phương hoàn thành mục tiêu tăng trưởng đặt ra.

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng

Đưa nguồn lực ngân sách vào đầu tư

Nếu thị trường vốn đặt ra bài toán kết nối nguồn lực xã hội với đầu tư thì ngân sách nhà nước và đầu tư công có vai trò đặc biệt trong việc tạo dựng hạ tầng, mở rộng không gian phát triển và dẫn dắt đầu tư toàn xã hội. Tuy nhiên, thực tế phân bổ ngân sách được đại biểu Hoàng Quang Hàm (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh) nêu tại nghị trường cho thấy, bên cạnh yêu cầu huy động thêm nguồn lực, nền kinh tế đang đứng trước yêu cầu phải sử dụng hiệu quả những nguồn lực đã được bố trí.

Đại biểu dẫn số liệu, số dự toán ngân sách trung ương chưa phân bổ tăng từ 43.000 tỷ đồng năm 2024 lên 85.000 tỷ đồng năm 2025, lên 275.000 tỷ đồng năm 2026 và dự kiến 486.000 tỷ đồng năm 2027, tương đương khoảng 20% tổng chi ngân sách trung ương. Đến hết tháng 9/2026, vẫn còn 186.000 tỷ đồng dự toán để lại từ đầu năm chưa được phân bổ.

“Một số trọng tâm nhiệm vụ có nguồn lực nhưng chưa phân bổ được. Nhiệm vụ chờ hướng dẫn, chờ xác định đối tượng, vốn chờ dự án... Phân bổ vốn dồn vào cuối năm, ngân sách chậm phát huy tác dụng để thúc đẩy tăng trưởng, chuyển nguồn lớn, khó khăn cho điều hành vay” - đại biểu trăn trở.

Trong khi đó, nhu cầu đầu tư ngày càng lớn, việc nguồn lực ngân sách chậm được đưa vào thực hiện sẽ làm giảm hiệu quả của chính sách tài khóa, đồng thời thu hẹp khả năng tạo thêm nhu cầu cho các ngành, lĩnh vực liên quan. Đây là điểm nghẽn có tác động trực tiếp đối với khả năng thúc đẩy tăng trưởng. Vì vậy, đại biểu đề nghị quy định rõ thời hạn phân bổ ngân sách, đồng thời sửa Luật Ngân sách nhà nước để xác định giới hạn về số tiền và thời hạn cuối cùng của việc phân bổ.

Bên cạnh đó, đầu tư công trung hạn cũng còn dư địa để tiếp tục cải thiện. Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng khẳng định, đầu tư công có vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược, thúc đẩy tăng trưởng và dẫn dắt đầu tư toàn xã hội.

Theo đó, tổng nguồn vốn được Quốc hội thông qua là 3,42 triệu tỷ đồng. Chính phủ đã thông qua phương án phân bổ 3,15 triệu tỷ đồng, tương đương 92% tổng số vốn được phép phân bổ; Thủ tướng Chính phủ đã phân bổ, giao chi tiết 1,88 triệu tỷ đồng, cao gấp 1,5 lần so với nhiệm kỳ trước. Đối với số vốn còn lại, Chính phủ đã xác định các chương trình, dự án dự kiến bố trí. Một phần vốn đang chờ các Bộ, ngành, địa phương hoàn thiện hồ sơ dự án để đủ điều kiện phân bổ.

Như vậy, bên cạnh quy mô vốn, tiến độ phân bổ, chất lượng chuẩn bị dự án cũng là yếu tố quyết định khả năng đưa nguồn lực vào nền kinh tế. Khi hồ sơ chưa hoàn thiện, thủ tục chưa đáp ứng yêu cầu, nguồn vốn đã được xác định vẫn chưa thể phát huy vai trò.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn tăng mạnh, việc lựa chọn thứ tự ưu tiên, nâng cao chất lượng chuẩn bị dự án và xử lý những vướng mắc trong thực hiện có ý nghĩa quan trọng. Nguồn lực ngân sách cần được tập trung vào những nhiệm vụ có khả năng tạo giá trị như phát biểu của đại biểu Lê Văn Thế (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình): Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, điều quan trọng không chỉ là huy động thêm vốn mà phải chuyển hóa nguồn lực thành năng suất, giá trị gia tăng và lợi ích cho người dân, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô./.