Mở không gian phát triển mới từ kinh tế biển

(BKTO) - Cà Mau là tỉnh duy nhất cả nước sở hữu 3 mặt giáp biển, đường bờ biển dài trên 310 km cùng vùng đặc quyền kinh tế hơn 120.000 km². Vị trí địa lý đặc biệt này mang lại dư địa to lớn về thủy hải sản, năng lượng tái tạo và dịch vụ hàng hải. Với quyết tâm chính trị cao, Cà Mau đang triển khai những bước đi bài bản nhằm hiện thực hóa khát vọng vươn khơi, đưa kinh tế biển trở thành trụ cột vững chắc cho sự phát triển toàn diện.

Chuyển đổi tư duy và nâng tầm vị thế cực Nam

Trong định hướng phát triển chung của địa phương, tư duy “Cà Mau - điểm đầu cực Nam của Tổ quốc” đã được quán triệt xuyên suốt. Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Hồ Trung Việt nhấn mạnh, sự chuyển biến từ “tận cùng” sang “địa đầu” không chỉ là thay đổi cách gọi, mà là bước chuyển tư duy phát triển. Việc thay đổi nhận thức này rất quan trọng vì không chỉ khẳng định giá trị chiến lược của Cà Mau trong phát triển kinh tế biển, năng lượng, du lịch, cảng biển, mà còn khơi dậy khát vọng vươn lên, khẳng định vai trò tiên phong khai phá, mở ra không gian phát triển mới cho vùng và cả đất nước.

Nhấn mạnh về tầm nhìn lâu dài, Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau Nguyễn Hồ Hải khẳng định, phát triển mạnh kinh tế biển chính là nguồn lực chiến lược để xây dựng Cà Mau trở thành trung tâm động lực của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước. Để cụ thể hóa mục tiêu này, địa phương hướng trọng tâm là hiện đại hóa ngành thủy sản từ khai thác, nuôi trồng đến chế biến, xuất khẩu, phấn đấu giữ vững vị trí trung tâm ngành tôm của cả nước, đồng thời tăng cường quản lý, khai thác bền vững tài nguyên biển và ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lữ Quang Ngời, chiến lược phát triển kinh tế biển của tỉnh không chỉ chú trọng đến việc xây dựng đường sá hay cảng biển đơn thuần, mà còn được tích hợp trong tổng thể quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội dài hạn. Tỉnh đang tích cực quy hoạch các khu vực ven biển gắn liền với phát triển đô thị sinh thái, năng lượng tái tạo và công nghiệp chế biến xuất khẩu. Cùng góc nhìn đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh Luân cho rằng, điều quan trọng nhất để tạo đột phá là phải đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào từng ngành, từng lĩnh vực có thế mạnh, qua đó chuyển lợi thế sẵn có thành giá trị và năng lực cạnh tranh mới.

Hiện đại hóa thủy sản và bảo tồn tài nguyên bền vững

Là một trong bốn ngư trường trọng điểm của cả nước, Cà Mau hiện quản lý hơn 5.200 tàu cá với tổng công suất trên 800.000 CV, tạo việc làm cho khoảng 40.000 đến 50.000 lao động. Lĩnh vực công nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu phát triển mạnh mẽ với hơn 80 nhà máy, tổng công suất thiết kế đạt gần 500.000 tấn mỗi năm, khẳng định vị thế trung tâm chế biến thủy sản lớn nhất Việt Nam.

Tỉnh chú trọng đầu tư hạ tầng nghề cá và dịch vụ hậu cần, hình thành chuỗi liên kết khai thác - chế biến - xuất khẩu. Toàn tỉnh hiện có 6 cảng cá; trong đó, 3 cảng Sông Đốc, Rạch Gốc, Gành Hào đã được chỉ định xác nhận nguồn gốc thủy sản khai thác, đóng vai trò then chốt trong tiến trình gỡ “thẻ vàng” IUU của Ủy ban châu Âu.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, địa phương xác định phát triển kinh tế biển phải gắn chặt với bảo vệ môi trường và nguồn lợi thủy sản, tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ, giám sát 100% tàu cá qua hệ thống hành trình và tuyên truyền để ngư dân hiểu phát triển bền vững chính là sinh kế lâu dài. Đồng thời, tỉnh đang triển khai kế hoạch mở rộng khu bảo tồn biển lên 53.600 ha, xây dựng rạn san hô nhân tạo, phục hồi thảm cỏ biển để các khu vực bảo vệ nghiêm ngặt trở thành nơi trú ngụ cho các loài thủy sản, phục hồi nguồn lợi và tạo nền tảng phát triển du lịch biển, đảo.

Bứt phá với hành lang năng lượng sạch ven biển

Bên cạnh thủy sản, năng lượng tái tạo đang trở thành động lực tăng trưởng mới. Với tốc độ gió trung bình 6,5 - 7 m/s và hơn 2.500 giờ nắng mỗi năm, Cà Mau có điều kiện thuận lợi để phát triển điện gió, điện mặt trời và điện sinh khối. Hàng loạt dự án năng lượng sạch ven biển như Tân Thuận, Hòa Bình 1, Khai Long đang được triển khai, góp phần hình thành hành lang năng lượng tái tạo ven biển.

Sở Công Thương tỉnh Cà Mau thông tin, tỉnh đã trình Bộ Công Thương thẩm định Đề án Xuất khẩu điện với lộ trình đến năm 2031 xuất khẩu 2.000 MW, năm 2035 là 3.000 MW và đến năm 2040 là 5.000 MW, coi đây là bước đi chiến lược để trở thành trung tâm năng lượng sạch của khu vực. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần sớm hoàn thiện cơ chế pháp lý cho xuất khẩu điện, chính sách ưu đãi đầu tư, tín dụng xanh và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong thị trường điện ASEAN.

Thông tin thêm về định hướng chiến lược, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lâm Văn Bi cho biết, tỉnh đang hình thành hành lang kinh tế ven biển, gắn kết khai thác - chế biến - xuất khẩu - logistics nhằm tạo chuỗi giá trị khép kín. Với tiềm năng sẵn có, Cà Mau không chỉ trở thành trung tâm truyền tải năng lượng sạch của vùng mà còn của cả nước. Địa phương đã quy hoạch các khu công nghiệp, khu kinh tế gắn với nguồn năng lượng tái tạo, hướng tới phát triển hydrogen và amoniac xanh phục vụ xuất khẩu, luôn đảm bảo gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền quốc gia trên biển.