Chủ động hoàn thiện thể chế, tháo gỡ hiệu quả các điểm nghẽn pháp luật

(BKTO) - Dù khối lượng công việc phát sinh trong 6 tháng đầu năm 2026 rất lớn với áp lực về thời gian, song đội ngũ pháp chế tại các Bộ, ngành vẫn phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động tham mưu hoàn thiện thể chế và tháo gỡ hiệu quả các điểm nghẽn pháp luật. Công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế đạt nhiều kết quả.

Chiều 29/6, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị giao ban công tác pháp chế 6 tháng đầu năm 2026, với sự tham dự của đại diện các cơ quan, tổ chức ở Trung ương, các Ủy ban của Quốc hội, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp cùng nhiều chuyên gia, nhà khoa học. Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng chủ trì Hội nghị.

Đổi mới mạnh mẽ tư duy từ tham mưu xử lý công việc sang kiến tạo chính sách

Báo cáo tại Hội nghị, đại diện Bộ Tư pháp cho biết, thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, quyết sách chiến lược nhằm tạo đột phá về thể chế, đưa công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật trở thành "đột phá của đột phá" trong phát triển đất nước.

Nổi bật là Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Để thể chế hóa các chủ trương này, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 197/2025/QH15 về cơ chế, chính sách đặc biệt trong xây dựng và thi hành pháp luật. Cùng với đó, các nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế tư nhân… cũng đặt ra yêu cầu cấp bách về việc hoàn thiện hệ thống thể chế đồng bộ, hiện đại, thống nhất, khả thi.

Trong bối cảnh đó, công tác pháp chế phải đổi mới mạnh mẽ từ tư duy tham mưu xử lý công việc sang tư duy kiến tạo chính sách; chủ động tham gia từ sớm, từ xa trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; nâng cao chất lượng thẩm định, rà soát, kiểm tra; kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế làm cho pháp luật thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh và là động lực thúc đẩy đất nước phát triển.

Tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Chính phủ đã trình Quốc hội xem xét, thông qua 9 dự án luật và 5 dự thảo nghị quyết, trong đó có nhiều dự án luật quan trọng, phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội như: Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), Luật Thủ đô (sửa đổi), Luật Hộ tịch (sửa đổi), Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi), Luật sửa đổi các luật về thuế... Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành hơn 280 văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL).

Tổ chức pháp chế tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt trong việc tham mưu hoàn thiện thể chế về sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp, phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số. Đội ngũ không chỉ đóng vai trò kiểm soát tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất của hệ thống pháp luật, mà còn chủ động nhận diện sớm các rủi ro pháp lý để đề xuất giải pháp xử lý.

Tính đến ngày 16/6, để thay thế các cơ chế đặc thù, tạm thời đang được thực hiện theo Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, Nghị quyết số 190/2025/QH15, Nghị quyết số 206/2025/QH15 và cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, có 684 VBQPPL do các Bộ, cơ quan ngang Bộ, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành theo thẩm quyền hoặc trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành cần được sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới trước ngày 01/3/2027.

Giải quyết triệt để tình trạng nợ đọng văn bản

Tại Hội nghị, nhiều ý kiến đóng góp, tham luận đã làm rõ kết quả của công tác pháp chế trong những tháng đầu năm 2026.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, công tác pháp chế và đội ngũ cán bộ làm công tác pháp chế đứng trước bối cảnh mới với yêu cầu cao hơn. Bộ trưởng đề nghị đội ngũ pháp chế các Bộ, ngành tập trung tham mưu lãnh đạo thực hiện tốt các nhiệm vụ trọng tâm như: giải quyết triệt để tình trạng nợ đọng văn bản và thực hiện nghiêm túc Quy chế làm việc mới của Chính phủ (đặc biệt là quy trình xây dựng văn bản quy định chi tiết đồng thời với dự án Luật); triển khai và bảo đảm tiến độ đối với các dự án sẽ trình thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội Khóa XVI.

Đồng thời, nghiêm túc thực hiện nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL; đẩy mạnh đổi mới và hiện đại hóa công tác pháp chế; ưu tiên nguồn lực để rà soát, xử lý các VBQPPL đang trực tiếp phát sinh khó khăn, vướng mắc, ảnh hưởng đến việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cũng lưu ý các Bộ, ngành cần tiếp tục rà soát, cập nhật, hoàn thiện phương án xử lý đối với từng văn bản thuộc phạm vi quản lý; xác định rõ lộ trình, tiến độ và trách nhiệm thực hiện, bảo đảm vừa xử lý kịp thời các vướng mắc trước mắt, vừa hoàn thành việc sửa đổi, bổ sung, thay thế các văn bản sẽ hết hiệu lực trước ngày 01/3/2027, không để xảy ra khoảng trống pháp lý.

Tiếp tục củng cố, kiện toàn tổ chức và nâng cao năng lực đội ngũ pháp chế, trong đó, tạo điều kiện cho cán bộ pháp chế tham gia thực chất từ giai đoạn xây dựng chính sách; áp dụng hiệu quả các cơ chế mới về đào tạo, thu hút chuyên gia và ứng dụng công nghệ theo Nghị quyết số 197/2025/QH15.