Chủ tịch Quốc hội: Tổng rà soát không chỉ thống kê mà phải tháo gỡ được điểm nghẽn

(BKTO) - Phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL), diễn ra ngày 26/8, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn - Trưởng Ban chỉ đạo nhấn mạnh: Không rà soát để có thêm một báo cáo mà phải hướng tới một hệ thống pháp luật tốt hơn; không chỉ thống kê mà phải tháo gỡ được các điểm nghẽn, đồng thời mở ra không gian phát triển mới.

Chuyển từ kiến nghị sang xử lý cụ thể

Trên cơ sở nghe báo cáo và các ý kiến trao đổi, thảo luận tại Phiên họp, Chủ tịch Quốc hội cho biết, công tác tổng rà soát hệ thống VBQPPL nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước.

Đây là nhiệm vụ có quy mô rất lớn, chưa có tiền lệ, thời gian thực hiện gấp, yêu cầu chất lượng cao. Đến nay, 23/23 cơ quan Trung ương và 34/34 tỉnh, thành phố đã triển khai; cơ chế hướng dẫn, đôn đốc, báo cáo đã được thiết lập; khối lượng văn bản được nhận diện, rà soát rất lớn, tiến độ cơ bản bám sát yêu cầu đề ra.

Tính đến ngày 30/6/2026, các cơ quan Trung ương và địa phương đã xác định, tổng hợp 45.792 văn bản quy phạm pháp luật thuộc đối tượng, phạm vi tổng rà soát; trong đó đã rà soát, xác định và đề xuất phương án xử lý đối với 13.242 văn bản. Đây là một khối lượng công việc rất lớn, thể hiện tinh thần trách nhiệm và nỗ lực của các Bộ, ngành, cơ quan Trung ương và địa phương.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, việc nhận diện và rà soát mới chỉ là bước đầu, giai đoạn quyết định từ nay đến khi hoàn thành nhiệm vụ là phải chuẩn hóa kết quả, nâng cao chất lượng kết luận và đặc biệt là chuyển từ kiến nghị sang xử lý cụ thể. “Bộ, ngành nào, địa phương nào, văn bản nào còn vướng mắc thì phải chỉ ra. Luật thuộc thẩm quyền Quốc hội thì Quốc hội sửa; nghị định thuộc thẩm quyền Chính phủ thì Chính phủ sửa; thông tư thuộc thẩm quyền của Bộ thì Bộ sửa; văn bản địa phương ban hành chưa đúng thì địa phương phải sửa” - Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các thành viên Ban Chỉ đạo, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải trực tiếp nghe báo cáo, cho ý kiến và chịu trách nhiệm về chất lượng kết quả rà soát của Bộ, ngành, địa phương mình; không được “khoán trắng” cho cấp dưới hoặc cơ quan pháp chế.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, báo cáo tổng rà soát không chỉ thống kê số lượng văn bản bất cập, mà phải xác định rõ định hướng, nhiệm vụ, giải pháp và lộ trình hoàn thiện thể chế của từng Bộ, ngành, địa phương. Chất lượng báo cáo phải trở thành một trong những thước đo năng lực và trách nhiệm của người đứng đầu.

Nhắc lại yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc chuyển trọng tâm từ xây dựng thể chế sang tổ chức thực thi hiệu quả, Chủ tịch Quốc hội đề nghị phải chỉ rõ việc thực thi đang “nghẽn” ở đâu, thuộc Bộ nào, ngành nào, địa phương nào và trách nhiệm của ai.

“Nếu Phiên họp thứ nhất đặt mục tiêu phải làm thật thì Phiên họp thứ hai phải chứng minh bằng kết quả. Kết thúc tổng rà soát phải chứng minh được những điểm nghẽn thực sự đã được tháo gỡ” - Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Theo Chủ tịch Quốc hội, mục đích của đợt tổng rà soát lần này không phải là một cuộc kiểm đếm văn bản mà phải trở thành “cuộc kiểm kê chất lượng thể chế quốc gia”, phục vụ trực tiếp việc tái cấu trúc, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tạo không gian phát triển mới.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất của Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã xem xét, thông qua một khối lượng lớn các dự án luật, nghị quyết với tinh thần tháo gỡ khó khăn, cắt giảm thủ tục, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, khơi thông nguồn lực và tạo động lực phát triển mới.

Vì vậy, tổng rà soát lần này phải được nhìn nhận là một khâu nối tiếp trực tiếp của quá trình đổi mới lập pháp và tổ chức thi hành pháp luật: những gì Quốc hội đã quyết phải được thực hiện thông suốt; những gì thực tiễn đang vướng phải được nhận diện và xử lý kịp thời.

Kết quả tổng rà soát phải chuyển ngay thành hành động lập pháp và hành pháp

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tư pháp tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại Phiên họp, tiếp tục hoàn thiện báo cáo và các phụ lục kèm theo; đồng thời yêu cầu Đảng ủy Quốc hội phối hợp chặt chẽ với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan trong quá trình chỉ đạo triển khai. Trong đó, cần bảo đảm số liệu chính xác, đánh giá khách quan, kiến nghị có trọng tâm, phương án xử lý rõ, hoàn thiện. Báo cáo trình UBTVQH trước ngày 31/8/2026, bảo đảm tiến độ báo cáo cấp có thẩm quyền trước ngày 05/9/2026.

“Yêu cầu xuyên suốt là không chạy theo số lượng, không vì tiến độ mà hạ chất lượng. Mỗi văn bản đề xuất xử lý phải trả lời rõ: vướng ở đâu; vì sao phải xử lý; xử lý thế nào; khi nào xong; ai chịu trách nhiệm” - Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Nhấn mạnh yêu cầu xử lý đến cùng các vấn đề phức tạp, liên ngành; tuyệt đối không “chuyển hồ sơ”, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo phải phân loại rõ từng nhóm vấn đề, xác định một cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm đến cùng, cơ quan phối hợp và thời hạn xử lý.

Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh “kết quả tổng rà soát phải được chuyển ngay thành hành động của cả cơ quan lập pháp và cơ quan hành pháp”. Những văn bản đã xác định rõ bất cập, rõ phương án xử lý thì phải sửa ngay, không chờ kết thúc toàn bộ quá trình rà soát.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu tiếp tục tinh gọn hệ thống pháp luật theo hướng dễ tìm, dễ hiểu, dễ thực hiện hơn; giảm tầng nấc, giảm thủ tục và giảm chi phí tuân thủ. Theo Chủ tịch Quốc hội, pháp luật không chỉ cần đúng mà phải tốt, phải khả thi và phải phục vụ phát triển.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo tiếp tục hoàn thiện hướng dẫn, xử lý những khó khăn liên quan dữ liệu, phần mềm, nhân lực, kinh phí; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong công tác rà soát.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, trí tuệ nhân tạo chỉ là công cụ hỗ trợ, tham khảo trong quá trình phân tích, còn trách nhiệm chính trị và trách nhiệm pháp lý cuối cùng vẫn thuộc về con người, trước hết là người đứng đầu.

Chủ tịch Quốc hội thống nhất phân công thành viên Ban Chỉ đạo kiểm tra tại một số Bộ, cơ quan, địa phương; tập trung vào nơi chậm tiến độ, chất lượng chưa đạt yêu cầu và những lĩnh vực có nhiều mâu thuẫn, chồng chéo.