Đề nghị tăng diện tích in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá lên tối thiểu 85%

(BKTO) - Thẩm tra Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị Chính phủ bổ sung quy định tại Dự thảo Luật theo hướng tăng diện tích in cảnh báo sức khỏe lên tối thiểu 85% và in trên cả mặt trước và mặt sau của bao thuốc lá.

Bảo đảm thể chế hóa quan điểm của Đảng về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân

Theo Tờ trình của Chính phủ, mục đích ban hành Luật nhằm hoàn thiện khung pháp lý về phòng, chống tác hại của thuốc lá, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật và phù hợp với bối cảnh thực tiễn.

Đồng thời, bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân; giảm tỷ lệ tử vong, giảm gánh nặng bệnh tật, góp phần giảm chi phí y tế, bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá có phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng giữ nguyên như Luật hiện hành.

Đáng chú ý, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung khái niệm “thuốc lá” nhằm bảo đảm tên Luật bao quát đầy đủ các sản phẩm thuốc lá được Luật điều chỉnh. Sửa đổi, bổ sung khái niệm “nguyên liệu thuốc lá” để bao quát các loại sản phẩm nguyên liệu thuốc lá. Đồng thời bổ sung các khái niệm: “thuốc lá điện tử”, “thuốc lá nung nóng”, “tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng”, “trưng bày thuốc lá”. 

Dự thảo Luật cũng sửa đổi, bổ sung “một số hành vi bị nghiêm cấm” nhằm Luật hóa Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về việc cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người.

Đồng thời, sửa đổi, bổ sung nội dung về bán thuốc lá quy định tại điểm b khoản 1 Điều 25 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm tăng cường thực thi quy định cấm bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.

Thẩm tra Dự án Luật, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội đánh giá, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt thể chế hóa quan điểm “chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh...” và mục tiêu “tăng cường kiểm soát các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe như rượu, bia, thuốc lá” tại Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, thể hiện rõ hơn việc thể chế hóa các chủ trương, đường lối có liên quan của Đảng khi sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến phân cấp, phân quyền và thủ tục hành chính.

Ủy ban cơ bản tán thành với phạm vi sửa đổi, bổ sung của Dự thảo Luật tại 13/35 điều so với Luật hiện hành. Do đó, việc giữ tên gọi “Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá” là phù hợp.

Cũng theo Cơ quan thẩm tra, Dự thảo Luật phù hợp với các quy định của Hiến pháp;  không có quy định trái với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, trong đó có Công ước khung về kiểm soát thuốc lá; bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh. Ủy ban cơ bản tán thành nội dung về nguồn tài chính, nguồn nhân lực và các điều kiện bảo đảm cho việc thi hành Luật.

Bên cạnh đó, Báo cáo đánh giá thủ tục hành chính, việc phân quyền, phân cấp, việc ứng dụng, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, bảo đảm bình đẳng giới, chính sách dân tộc trong dự thảo Luật cơ bản bảo đảm yêu cầu theo quy định.

Bổ sung chế tài xử lý người quản lý địa điểm cấm hút thuốc để xảy ra vi phạm

Thảo luận tại phiên họp thẩm tra Dự án Luật, diễn ra ngày 04/10, các đại biểu cho rằng, khái niệm “thuốc lá” tại Dự thảo Luật vẫn còn hạn chế, chưa rõ ràng và mang tính liệt kê, định danh các loại sản phẩm cụ thể. Việc liệt kê tên gọi cụ thể sẽ không theo kịp sự phát triển của công nghệ nicotin. Để tránh tạo ra khoảng trống pháp lý, đại biểu đề nghị không định nghĩa bằng tên gọi hay cấu tạo mà phải định nghĩa theo bản chất và phương thức sử dụng. Đồng thời giao Chính phủ căn cứ tình hình thực tế quy định các sản phẩm khác là cần thiết.

Về ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá, các đại biểu chỉ rõ, qua hơn 13 năm thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đến nay diện tích in cảnh báo sức khỏe chưa được điều chỉnh và vẫn giữ ở mức tối thiểu 50%.

Do đó, Ủy ban đề nghị Chính phủ bổ sung quy định tại Dự thảo Luật theo hướng tăng diện tích in cảnh báo sức khỏe lên tối thiểu 85% và in trên cả mặt trước và mặt sau của bao thuốc lá. Đồng thời bổ sung quy định việc ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe phải gắn liền với bao bì thuốc lá, tránh trường hợp nhãn cảnh báo chỉ được dán trên bao bì như một số sản phẩm thuốc lá đang lưu hành.

Đại biểu Vũ Văn Tiến - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị cùng với tăng diện tích cảnh báo, cần đa dạng hóa các cảnh báo sức khỏe mạnh mẽ hơn trên bao bì thuốc lá.

Đại biểu Tiến cũng chỉ ra, Dự thảo Luật đã quy định về quyền và trách nhiệm của người đứng đầu, người quản lý địa điểm cấm hút thuốc lá. Quy định này là cần thiết để xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu, người quản lý địa điểm cấm hút thuốc nhưng còn thiếu chế tài xử lý.

Đại biểu nêu thực tế, có những địa điểm cấm hút thuốc, treo biển cấm nhưng thực tế chỉ "treo biển cấm hình thức", còn mọi người vào vẫn có thể hút thuốc lá bình thường. Do đó, đại biểu đề nghị cần bổ sung quy định về chế tài để xử lý trách nhiệm người đứng đầu, người quản lý địa điểm cấm hút thuốc nhưng vẫn để cho người khác hút thuốc lá hay treo biển cấm hình thức.

Làm rõ cơ chế, đầu mối hợp tác quốc tế trong phòng, chống tác hại của thuốc lá

Các đại biểu cũng nhận thấy, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung lần này điều chỉnh nhiều hành vi có tính chất xuyên biên giới như: xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập tái xuất, cấm bán thuốc lá trên nền tảng thương mại điện tử và các phương thức giao dịch điện tử khác.

Theo các đại biểu, trong điều kiện thương mại điện tử và vận chuyển xuyên biên giới phát triển nhanh, một quốc gia rất khó kiểm soát hiệu quả nếu chỉ dựa vào lực lượng trong nước. Do đó, đại biểu đề nghị trong kế hoạch triển khai Luật cần làm rõ cơ chế và đầu mối hợp tác quốc tế thực chất trong các việc trao đổi cảnh báo về sản phẩm mới, chia sẻ thông tin về phương thức buôn bán bất hợp pháp, phối hợp giữa lực lượng hải quan và cơ quan thực thi, hợp tác kiểm soát quảng cáo, tiếp thị và bán hàng xuyên biên giới trên môi trường số, chia sẻ kinh nghiệm, bằng chứng khoa học và các biện pháp quản lý mới.

Dự thảo Nghị định hiện quy định khái quát hoạt động hợp tác quốc tế thực hiện theo quy định của pháp luật; tuy nhiên, đại biểu đề nghị nghiên cứu cụ thể hóa hơn để hợp tác quốc tế thực sự trở thành một bộ phận của cơ chế thực thi.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đánh giá cao Dự thảo Luật đã luật hóa Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về việc cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người. Tuy nhiên, ông Vinh đề nghị Cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, quy định rõ và thống nhất về các loại hình thuốc lá mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, nhằm có cơ sở pháp lý xử lý triệt để, đồng thời thể hiện đầy đủ, nhất quán chủ trương của Trung ương về vấn đề này.

Phát biểu tại Phiên họp, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ nghiêm túc rà soát, tiếp thu tối đa ý kiến của các đại biểu để tiếp tục hoàn thiện Dự thảo Luật.