Những con số “biết nói” về chuyển đổi số và an toàn thanh toán ngân hàng

(BKTO) - Tại Họp báo thông tin kết quả điều hành chính sách tiền tệ và hoạt động ngân hàng 6 tháng đầu năm 2026, ông Hoàng Minh Tiến - Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) - đã cập nhật những kết quả nổi bật trong triển khai Đề án 06 của ngành ngân hàng, các giải pháp giám sát tài khoản gian lận và tăng cường phòng, chống tội phạm công nghệ cao.

Hệ thống SIMO hỗ trợ cảnh báo gian lận đối với khoảng 4,6 triệu lượt khách hàng

Theo ông Hoàng Minh Tiến, NHNN đã triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO). Đến hết ngày 29/6/2026, dịch vụ truy vấn trạng thái tài khoản thanh toán, ví điện tử có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo hoặc vi phạm pháp luật trên Hệ thống SIMO đã được triển khai tới khách hàng của 12  tổ chức tín dụng (TCTD) và 3 trung gian thanh toán (TGTT).

Hệ thống đã hỗ trợ cảnh báo khoảng 4,6 triệu lượt khách hàng; trong đó, hơn 1,5 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng hoặc hủy bỏ giao dịch sau khi nhận được cảnh báo, với tổng giá trị giao dịch tương ứng trên 5,2 nghìn tỷ đồng.

NHNN đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an để nhận diện các phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm công nghệ cao, đặc biệt là hành vi lợi dụng lỗ hổng bảo mật trên thiết bị đầu cuối của người dùng nhằm vượt qua lớp xác thực sinh trắc học.

Để tăng cường an toàn cho các giao dịch trực tuyến, cuối năm 2025, NHNN đã ban hành Thông tư số 57 sửa đổi, bổ sung Thông tư số 50 về bảo đảm an toàn, bảo mật trong cung cấp dịch vụ trực tuyến.

Theo đó, các TCTD bắt buộc triển khai giải pháp công nghệ phát hiện hành vi giả mạo sinh trắc học (Liveness Detection), có khả năng nhận diện khuôn mặt giả, ảnh chụp, video tái tạo và các hình thức giả mạo khác, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Quy định này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Đồng thời, các ngân hàng phải định kỳ tổ chức diễn tập các kịch bản tấn công bằng công nghệ Deepfake để nâng cao năng lực phòng thủ của hệ thống.

Đối với ứng dụng Mobile Banking, Thông tư yêu cầu các ngân hàng phải bổ sung cơ chế tự động phát hiện, cảnh báo hoặc chủ động dừng giao dịch khi thiết bị của khách hàng có dấu hiệu mất an toàn, như đã bị bẻ khóa (jailbreak/root), tắt cơ chế bảo vệ của hệ điều hành, bật chế độ gỡ lỗi USB (USB debugging), hoặc ứng dụng bị can thiệp, chèn mã độc hay đóng gói lại (repackaged).

Trong thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục theo dõi sát tình hình để cập nhật chính sách, chỉ đạo các TCTD tăng cường bảo mật và phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an triển khai kế hoạch phòng chống lừa đảo trực tuyến đã được hai bên ký kết vào ngày 23/6 vừa qua.

100% tài khoản giao dịch số đã đối chiếu sinh trắc học

Ông Tiến cho biết, đến ngày 26/6/2026, đã có 57 TCTD và 39 tổ chức cung ứng dịch vụ TGTT triển khai ứng dụng thẻ căn cước công dân (CCCD) gắn chip trên thiết bị di động; 64 TCTD triển khai ứng dụng CCCD gắn chip tại quầy giao dịch; 22 TCTD và 7 TGTT đã chính thức tích hợp ứng dụng VNeID.

Toàn ngành ngân hàng đã hoàn thành đối chiếu sinh trắc học đối với hơn 162,9 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 2,6 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức thông qua CCCD gắn chip hoặc VNeID, đạt 100% tổng số tài khoản phát sinh giao dịch trên kênh số.

Đến ngày 23/6/2026, NHNN đã hoàn thành nâng cấp, triển khai Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) tập trung với 43 dịch vụ công trực tuyến toàn trình dành cho TCTD, doanh nghiệp và cá nhân trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Qua đó, 100% TTHC thuộc phạm vi chức năng quản lý của NHNN đủ điều kiện đã được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

NHNN cũng đã kết nối Hệ thống thông tin giải quyết TTHC với một số hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu để khai thác, đối chiếu dữ liệu, phục vụ tái cấu trúc quy trình giải quyết TTHC, cắt giảm thành phần hồ sơ, nâng cao hiệu quả tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính.

NHNN đã hoàn thành đồng bộ 4 cơ sở dữ liệu chuyên ngành lên Trung tâm Dữ liệu quốc gia, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung".

Đồng thời, NHNN đã ban hành danh mục trường thông tin dữ liệu gốc, dữ liệu chủ và dữ liệu tham chiếu, bảo đảm cập nhật, đồng bộ danh mục lên hệ thống từ điển dữ liệu dùng chung.

Giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 34,77% về số lượng và 11,48% về giá trị

Theo ông Hoàng Minh Tiến, theo Quyết định số 826/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chương trình Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035, Ngân hàng Nhà nước được giao một số chỉ tiêu cốt lõi.

Về giá trị thanh toán không dùng tiền mặt, năm 2026 phải đạt 27 lần GDP và năm 2030 đạt 30 lần GDP. Đến nay, kết quả thực tế của chỉ tiêu này đã đạt 28,5 lần GDP. Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng trong 6 tháng đầu năm nay xử lý trung bình hơn 651 triệu giao dịch/ngày, giá trị giao dịch bình quân đạt trên 2,4 triệu tỷ đồng/ngày.

Về tỷ lệ người dân có tài khoản ngân hàng, chỉ tiêu đặt ra là trên 60% dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản ngân hàng vào năm 2026 và đạt 95% vào năm 2030. Hiện tại, tỷ lệ này đã đạt hơn 89%.

Báo cáo của NHNN cho biết thêm, trong 6 tháng đầu năm 2026, NHNN tiếp tục triển khai đồng bộ các đề án, chương trình, kế hoạch và chính sách nhằm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và phát triển ngân hàng số; đồng thời thực hiện hiệu quả công tác giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng và hoạt động cung ứng dịch vụ TGTT, bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống.

Hạ tầng phục vụ chuyển đổi số ngành ngân hàng tiếp tục được đầu tư, nâng cấp và phát triển. NHNN cũng đẩy mạnh hợp tác thanh toán bán lẻ xuyên biên giới bằng mã QR với Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore; đồng thời đang tiếp tục mở rộng hợp tác với một số quốc gia khác nhằm hình thành hệ sinh thái thanh toán xuyên biên giới hiện đại, đồng bộ.

Trong 5 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025, giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 34,77% về số lượng và 11,48% về giá trị. Giao dịch qua Internet tăng 52,82% về số lượng và 24,61% về giá trị; qua điện thoại di động tăng 33,6% về số lượng và 1,66% về giá trị; qua mã QR tăng 10,37% về số lượng và 39,97% về giá trị.

Ở chiều ngược lại, giao dịch qua ATM giảm 9,17% về số lượng, phản ánh xu hướng tiếp tục giảm nhu cầu rút tiền mặt và chuyển dịch sang các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt của người dân./.